Kościół św. Stanisława Biskupa Sarnaki (mazowieckie)
Prospekt
Opis Instrumentu
Organy sprowadzone z kościoła ewangelickiego w Lwówku Śląskim (Löwenberg). Rokokowa szafa organowa pochodzi z instrumentu, jaki wybudował tam w 1752 r. Johann Heinrich Meinert z Wlenia. W latach 1893–1894 firma Heinricha Schlaga ze Świdnicy wstawiła do istniejącej szafy nowe organy o 37 głosach. W 1931 r. kolejny instrument w tej samej szafie wybudowała firma Sauer z Frankfurtu nad Odrą. Organy te zostały przywiezione do Sarnak w 1950 r. i złożone przez organmistrza Antoniego Grygorcewicza z Warszawy, a poświęcono je w 1951 r. Istniejące dotąd organy Kazimierza Potulskiego z 1891 r. przeniesiono do Drohiczyna. W 1952 r. w firmie E.G. Leau z Paryża zamówiono siedem brakujących głosów językowych, które sprowadził i zainstalował organmistrz Zygmunt Kamiński. W 2018 r. instrument zdemontowano i w 2020 r. ustawiono w nowym kościele w Sarnakach. Prace wykonał organmistrz Krzysztof Grygowicz. Odrestaurowano także zabytkową szafę. Organy uroczyście poświęcono 20 sierpnia 2023 r. W 2025 r. podczas dalszych prac Krzysztofa Grygowicza wstawiono nowy elektroniczny kontuar konstrukcji organmistrza Jana Drozdowicza z Poznania, umożliwiający zapis cyfrowy i transpozycję oraz zainstalowano dzwony rurowe w manuale II i Zimbelstern. Nadal czynny stary kontuar zamontowano po lewej stronie szafy organowej. Wiatrownice typu Taschenlade. Sześć miechów magazynowych. Dmuchawa elektryczna.
Manuały C–g3, pedał C–f1.
Informacje o budowie
Właściwości
| Manuał I | Manuał II | Manuał III | Pedał |
|---|---|---|---|
| 1. Prinzipal 16’ | 1. Waldflöte 2’ | 1. Lieblich Gedackt 16' | 1. Cello 8’ * |
| 2. Prinzipal 8’ | 2. Bourdon 16’ | 2. Geigenprinzipal 4’ | 2. Flautbass 8’ |
| 3. Gamba 8’ | 3. Oktave 4’ | 3. Flauto amabile 4’ | 3. Prinzipalbass 16’ |
| 4. Gedackt 8’ | 4. Blockflöte 4’ | 4. Rohrflöte 8’ | 4. Subbass 16’ |
| 5. Gemshorn 8’ | 5. Prinzipal 8’ | 5. Flauto dolce 8’ | 5. Echobass 16’ ** |
| 6. Spitzflöte 4’ | 6. Gedacktflöte 8’ | 6. Aeoline 8’ | 6. Oktavbass 8’ |
| 7. Oktave 4’ | 7. Quintatön 8’ | 7. Superoktave 2’ | 7. Oktave 4’ |
| 8. Quinte 2 2/3’ | 8. Salicet 8’ | 8. Nachthorn 2’ | 8. Quintbass 10 2/3’ |
| 9. Oktave 2’ | 9. Gemshornquinte 2 2/3’ | 9. Quinte 1 1/3’ | 9. Pedalmixtur 4f. [2 2/3’] |
| 10. Mixtur 5f. [2’] | 10. Terz 1 3/5’ | 10. Zimbel 3f. [1’] | 10. Posaune 16’ |
| 11. Cornett 4f. [2’] | 11. Blockflöte 1’ | 11. Oboe 8’ | 11. Krummhorn 8’ *** |
| 12. Trompete 8’ | 12. Scharf 4f. [1 1/3’] | 12. Singend Cornett 2’ | |
| 13. Krummhorn 8’ | |||
| 14. Messingregal 4’ | |||
| 15. Rankett 16’ |
Dodatkowe połączenia w nowym stole gry: Super I, Super III-I,
Sub III-I, Super III-II, Sub III-II,
Super III, Sub III
Schweb II., Schweb. III
Generalny wyłącznik głosów językowych
Wyłączniki indywidualne głosów językowych
Koppeln aus der Walze, wałek crescendo, żaluzja manuału III
Tutti, dwie wolne kombinacje
Setzer, Rohrenglocken (manuał II), Zimbelstern, urządzenie do nagrywania i odtwarzania (tylko w nowym stole gry)
**) transmisja głosu Subbass 16’ na niższym ciśnieniu
***) transmisja z manuału II
Zdjęcia
Stary stół gry
Klawiatura pedałowa i dźwignie nożne w starym stole gry
Nowy stół gry
Jako ciekawostkę mogę podać za ustaleniami L. Burgemeistra, że organy Schlaga wybudowane w 1893 zostały jako instrument o 3 manuałach i pedale. Jego dyspozycja była następująca (pisownia i kolejność oryginalna):
I. Manual (Hauptwerk):
Prinzipal 16'
Prinzipal 8'
Gambe 8'
Hohlflöte 8'
Gedackt 8'
Oktave 4'
Spitzflöte 4'
Rauschquinte 2fach [Quinte 2 2/3' + Oktave 2']
Cornet 3fach
Mixtur 4fach
Trompete 16'
Trompete 8'
Manual II.:
Bourdon 16'
Geogenprinzipal 8'
Salicet 8'
Gemshorn 8'
Portunal-flöte 8'
Oktave 4'
Flauto traverso 4'
Flautino 2'
Mixtur 3fach
Oboe 8'
III. Manual (Ober- [Echo-] Werk):
Lieblich Gedackt 16'
Aoline 8'
Rohrflöte 8'
Flauto dolce 8'
Geigenprinzipal 4'
Flaut amabile 4'
Progressio 2-3fach
Pedal:
Prinzipalbaß 16'
Subbaß 16'
Violon 16'
Quin-baß 10 2/3'
Oktavbaß 8'
Cello 8'
Oktavbaß 4'
Posaune 16'
Sekcja Hauptwerk'u była, pomimo mocnej obsady, dość mocno zintonowana, nawet jak na kubaturę ówczesnej ewangelickiej świątyni, z czego ustawienie samej Mixtury dodawało dość mocnej "korony" brzmieniowej, co też było chwalone przez osoby koncertujące w recenzjach/wywiadach pokoncertowych (ówczesny dziennik Wrocławski).