Kościół Wniebowzięcia NMP (pojezuicki) Nysa (opolskie)
Prospekt
Opis Instrumentu
Pierwszymi organami w kościele Wniebowzięcia NMP w Nysie był instrument wybudowany w latach 1766–1767 przez znakomitego organmistrza Franza Josepha Eberghardta ze Szprotawy (jego dziełem są m.in. organy w bazylice w Bardzie). Niestety owe organy spłonęły w wyniku pożaru w 1807 roku. Dopiero po odnowieniu świątyni w 1820 r. zaczęła ona pełnić swoją pierwotną funkcję. Wówczas zdecydowano o budowie nowego instrumentu, którą zlecono nyskiemu organmistrzowi Carlowi Neugebauerowi. Budowę ukończono w 1825 roku. Pierwotnie organy miały być większe, jednak ze względów oszczędnościowych zrezygnowano z wykonania kilku głosów.
Organy te w połączeniu z akustyką świątyni mają niezwykle szlachetne, barokowe brzmienie. Używane są bardzo sporadycznie ze względu na niewielką ilość nabożeństw. Niestety w okresie ostatnich trzech lat stan ich bardzo się pogorszył, głównie za sprawą drewnojadów. Wymagają pilnego remontu. Z powodu braku środków finansowych nie ma planów ich ratowania. Organy te ze względu na oryginalny stan zachowania są jednym z najcenniejszych instrumentów w regionie, a także jednym z niewielu zachowanych instrumentów zapomnianych nyskich organmistrzów, Antoniusa i Carla Neugebauerów.
Stół gry wbudowany w lewy bok szafy organowej. Część głosów pedału znajduje się w osobnej szafie z lewej strony instrumentu. W symetrycznej konstrukcji po prawej stoi miech wraz z dźwigniami do kalikowania. Dmuchawa znajduje się w wieży.
Informacje o budowie
Właściwości
| Manuał I | Manuał II | Pedał |
|---|---|---|
| Positiv | ||
| 1. Fugara 8Fuß. | 1. Geigenpr. 8 | 1. OctavenBaß 8Fuß. |
| 2. Principal 8Fuß. | 2. Dop.Flote 4Fuß | 2. Princ. Baß 16Fuß. |
| 3. Viola de Gamba 8Fuß. | 3. Flaut trav. 4 | 3. Violon Baß 16Fuß. |
| 4. BordunFlaut 16Fuß. | 4. Portunal 8' | 4. Princ. Baß 8Fuß. |
| 5. Mixtur 3Fach. | 5. Floete 8' | 5. Sub. Baß 16Fuß. |
| 6. FlautMinor 4Fuß. | 6. Salicet 8' | 6. ViolonBaß 8Fuß. |
| 7. FlautMajor 8Fuß. | 7. QuintenBaß 6 Fuß. [&] OctavenBaß 4Fuß. | |
| 8. Octave 4Fuß. | ||
| 9. Quinte 3Fuß. [&] Octave 2Fuß. | ||
| 10. Cornet 4Fach. |
Zdjęcia
Stół gry
Historia parafii oraz wcześniejszych organów została w sposób ciekawy przedstawiona w artykule pt. Chronik der jetzigen Gymnaskalkirche der Himmelfahrt Mariens in Neisse [w: Schlesisches Kirchenblatt, Breslau, den 19. Januar 1861, XXVII. Jahrgang, No 3., s. 31-33]
W wolnym czy swobodny tłumaczeniu można się dowiedzieć m.in., że:
Budowniczy organów Eberhard z Namysłowa, po przedstawieniu i zatwierdzeniu projektu, w lutym 1766 roku przystąpił do budowy instrumentu i ukończył go 30 lipca 1767 roku, oddając do użytku na przypadające następnego dnia (31 lipca) święto założyciela Towarzystwa.
(…)
W 1807 roku, na skutek nagłej, niszczycielskiej siły, z jaką wojna przeraża ludzkość, ta wspaniała budowla w ciągu jednej nocy zamieniła się w ruinę. (…) W wyniku potwornego bombardowania wieczorem 16 kwietnia kościół stanął w płomieniach; ogień rozprzestrzenił się na ażurowe wieże świątyni, które rozżarzyły się aż po same szczyty, oświetlając – w przerażająco pięknym widoku! – całe miasto i okolicę; dzwony stopiły się, a po kilku godzinach wypalone wierzchołki wież runęły w dół, płonąc. Blaszany dach kościoła oraz znajdujące się w nim piękne organy również obróciły się w popiół; Zaledwie ocalało mocno uszkodzone, bogato zdobione sklepienie kościoła. Płonąca świątynia stanowiła niezwykły widok. Z zewnątrz widać było płonące wieże, których szczyty chwiały się, by następnie runąć z hukiem – jedna na dach kościoła, druga zaś w stronę wejścia od ulicy Weberstraße. Wnętrze natomiast, wspaniale rozświetlone przez płonące organy i wypełnione tłumem ludzi, przedstawiało widok głęboko wstrząsający. (…)