Kościół Matki Bożej Królowej Polski Pisanica (warmińsko-mazurskie)

Ogólny widok instrumentu

Ogólny widok instrumentu

Opis Instrumentu

Przed wojną w Pisanicy stały pneumatyczne, 12-głosowe organy Emila Hammera zbudowane specjalnie dla świątyni. Po 1945 roku przeniesiono je do sąsiedniego Bargłowa Kościelnego, gdzie w czasie wojny został zniszczony oryginalny instrument.

Obecne organy mają 7 głosów. Przeniesiono je z kościoła św. Brunona w Giżycku i krótko po tym, w latach 60. XX w., przeszły drobny remont. Najpewniej zbudował je Max Terletzki, na co wskazuje czcionka na manubriach. W latach 80. XX wieku była wymieniana dmuchawa. Na początku XXI w. był zamontowany prowizoryczny walec crescendo, który później zdemontowano. Niestety instrument nie był długo remontowany i strojony, dlatego jest w złym stanie, jednak jest nadal wykorzystywany podczas nabożeństw. Piszczałki metalowe są prawdopodobnie wykonane ze złej jakości stopu. Głosy fletowe, Octave oraz Mixtur są w bardzo dobrym stanie, pozostałe są rozintonowane. Manubria mają porcelanowe tabliczki z nazwami głosów. W prospekcie są piszczałki głosów Principal 8’ oraz Octave 4’.


Budowniczy
Max Terletzki (?)
Stan instrumentu
Zły
Liczba głosów
7
Liczba klawiatur
I
Traktura gry
mechaniczna
Traktura rejestrów
mechaniczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał
1. Principal 8.’
2. Gambe 8.’
3. Octave 4.’
4. Floete 8’.
5. Floete 4’.
6. Super octave 2’.
7. Mixtur 3 fach. [2 2/3’]
Stół gry

Stół gry

Zbliżenie prospektu

Zbliżenie prospektu

Wnętrze instrumentu

Wnętrze instrumentu

Jw.

Jw.






Źródło

Oględziny własne, informacje byłego organisty i byłego proboszcza

Autor
Cyprian Bućko


Ostatnia modyfikacja: 2026-07-09 21:24:22


pavlos
pavlos 2026-07-11 12:43:07
Kościół św. Brunona w Giżycku powstał dopiero w latach 30. XX w., a wcześniej na jego miejscu nie było poprzedniego. Więc jeśli te organy tam rzeczywiście były, to jako używane przeniesione z innego kościoła.
adam.bigosinski
adam.bigosinski 2026-07-11 12:34:58
Przecież jak byk widać, że te organy są powiązane z warsztatem Terletzkiego, być może jest to kompletny zamysł z późniejszymi uzupełnieniami. Świadczy o tym chociażby stół gry oraz same piszczałki z charakterystycznym wykończeniem. Oczywiście kwerenda jest równie ważna, niemniej tutaj autorstwo Terletzkiego jest bardzo wysoce prawdopodobne. Kwestia poprzedniej lokalizacji jest już mniej lub wcale nieprawdopodobna - katalog tej firmy nie zawiera takiej pozycji. Elementy świadczą raczej o powstaniu instrumentu w latach 70-80 XIX w. Może gdzieś w instrumencie są jeszcze oznaczenia transportowe? Jeśli nie, to pozostaje jedynie kwerenda źródłowa.
Artonimus
Artonimus 2026-07-10 12:40:13 Edytowany
Odnosząc się do poprzednich organów - dzieła zakładu Furtwangler & Hammer z roku 1925, tzw. "poprzedniego 12-głosowego pneumatycznego werku" - dyspozycja była następująca [pisownia oryginalna z dokumentów źródłowych]:

Manual I C-g3
1. Bordun 16'
2. Principal 8'
3. Offenflöte 88"
4. Viola di Gamba 8"
5. Octav 4"
6. Corno harm. 4-5fach

Manual II
7. Holzprincipal 8"
8. Gedeckt 8"
9. Salicional 8"
10. Flauto amabile 4'

Pedal C-d1
11. Subbaẞ 16'
12. Principalbaẞ 8"

[Feste Kombinat.] Normalkoppen, Super I, Super II, Sub II, Waltze etc.
[por. J. Janca i in., Geschichte, B. II.1.]

Instrument posiada prospekt o ciekawej konstrukcji.
Trudno znaleźć w obecnie dostępnych dokumentach potwierdzenie autorstwa Maxa Terletzkiego w odniesieniu do obecnego 7 głosowego werku, nawet rozszerzając zakres, czyli sprawdzając, czy może nie jest przypadkiem autorem przebudowy/rozbudowy tego werku.
Nie wyklucza to, że mogla to być na tyle mało istotna praca (np. złożenie instrumentu ze starych podzespołów), że w księgach rachunkowych i handlowych nie została odnotowana jako budowa nowego instrumentu. Odpowiedź mogłaby dać kwerenda parafialnego lub diecezjalnego archiwum w zakresie inwentarza parafii pierwotnej przynależności instrumentu (św. Brunona w Giżycku), czy ksiąg rachunkowych (wydatków na zakup, budowę, naprawę instrumentu).

Może jednak ktoś posiada źródłowe informacje...?