Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła Gliwice (śląskie)
Prospekt
Opis Instrumentu
Organy zostały zbudowane przez gliwickiego organmistrza Ernsta Kurzera (1836-1913) w 1899 r. Projekt dyspozycji przygotował prof. Emil Bohn z Wrocławia, wybitny muzykolog i organista. Szafę organową wykonał Zakład Sztuki Kościelnej Buhl z Wrocławia. Instrument Kurzera miał 41 głosów, trzy manuały i pedał oraz trakturę pneumatyczną. Niestety w lipcu 1917 r. zostały zarekwirowane na cele wojenne cynowe piszczałki prospektowe. Zdemontowała je firma Klimosch & Dürschlag z Rybnika, która pięć lat później uzupełniła prospekt piszczałkami wykonanymi z cynku. W 1936 roku, czyli po 37 latach od wybudowania instrumentu podjęto dezycję o przebudowie w stylu Orgelbewegung. Pracę powierzono firmie Rieger z Jägerndorf (obecnie Krnov w Czechach), która miała także swój zakład w miejscowości Mocker (obecnie Kolonia-Mokre) koło Głubczyc. Firma Rieger wybudowała praktycznie nowy instrument (opus 2760) z wykorzystaniem szafy i niektórych głosów Kurzera. Poświęcenie organów miało miejsce 20 grudnia 1936 roku. Koncert wykonał prof. Ernst Kaller z Essen, bytomianin (autor późniejszej dyspozycji organów w kościele św. Barbary w Bytomiu), wybitny muzyk, który także nadzorował pracę przy przebudowie instrumentu, oraz Kurt Matzker, miejscowy organista, który w czasie koncertu poprowadził także chór wraz z solistami i orkiestrę. Organy przetrwały do dnia dzisiejszego. W dniu 9 sierpnia 2007 roku instrument został wpisany do rejestru zabytków. Organy są w stanie bardzo dobrym (ostatni remont przeprowadził Mieczysław Klonowski z Katowic), poddawane regularnym przeglądom za sprawą corocznych majowych koncertów organowych. Jest to niewątpliwie jeden z wartościowszych instrumentów w diecezji gliwickiej i całym województwie.
Informacje o budowie
Właściwości
| Manuał I | Manuał II | Manuał III | Pedał |
|---|---|---|---|
| 1. Prinzipal 16' | 1. Bordun 16' | 1. Schwebd. Aeol. 8' | 1. Gambabass 16' |
| 2. Gemshorn 8' | 2. Salizional 8' | 2. Viola di Gamba 8' | 2. Subbass 16' |
| 3. Doppelflöte 8' | 3. Liebl. Gedackt 8' | 3. Quintade 8' | 3. Violonbass 16' |
| 4. Gamba 8' | 4. Flaut dolce 8' | 4. Portunalflöte 8' | 4. Prinzipalbass 16' |
| 5. Hohlflöte 8' | 5. Prinzipal minor 8' | 5. Geigenprinzipal 8' | 5. Quintbass 10 2/3' |
| 6. Prinzipal 8' | 6. Gemshorn 4' | 6. Nachthorn ged. 4' | 6. Bassflöte 8' |
| 7. Rohrflöte 4' | 7. Prästant 4' | 7. Prinzipal 4' | 7. Cello 8' |
| 8. Spitzflöte 4' | 8. Nazard 2 2/3' | 8. Quintflöte 2 2/3' | 8. Octavbass 8' |
| 9. Octave 4' | 9. Waldflöte 2' | 9. Flageolette 2' | 9. Prinzipal 4' |
| 10. Quinte 2 2/3' | 10. Terz 1 3/5' | 10. Siff-flöte 1' | 10. Nachthorn 2' |
| 11. Octave 2' | 11. Cymbel 3 fach. | 11. Sesquialtera 2 fach. | 11. Rauschpfeife 4 fach |
| 12. Kornett 3-5 fach. | 12. English Horn 8' | 12. Mixtur 4 fach. | 12. Posaune 16' |
| 13. Rauschpfeife 2 fach. | 13. Rankett 16' | 13. Basstrompete 8' | |
| 14. Mixtur 5-6 fach. | 14. Oboe 8' | ||
| 15. Trompete 8' | |||
| Harfe |
Połączenia: I/P, II/P, III/P, II/I-8',
III/I-8', III/II-8', I-4, III-4, II/I-4', III/I-4', III/II-4', II-4', III-16', II/I-16', III/I-16', III/II-16', II-16'
Crescendo
Żaluzja manuału III
Dwie wolne kombinacje
Tremolo II
Z tego co widziałem w kontuarze organów znajdują się włączniki tremulantów dla wszystkich manuałów, nie tylko drugiego. Manuał III jest w szafie ekspresyjnej.