Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP Garnek (śląskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

Organy w kościele parafialnym w Garnku zostały zbudowane przez Stefana Truszczyńskiego z Włocławka w 1958 roku. Instrument ma pneumatyczną trakturę gry i rejestrów oraz wiatrownice stożkowe. Stół gry ustawiony jest przed instrumentem na osi kościoła, przodem do prezbiterium, na podwyższeniu. W lewej części szafy (patrząc od prezbiterium) znajduje się sekcja manuału głównego, a za nią szafa ekspresyjna (obydwie na podwyższeniu), z kolei z prawej strony umieszczona jest sekcja pedału na poziomie podłogi, a za nią mechanizm dzwonków. W prospekcie wykorzystane są piszczałki Kontrabasu 16' w bocznych członach (12), Oktawbasu 8' przy sekcji pedału (12), Pryncypału 8' przy sekcji manuału głównego (12) oraz atrapy. Całość prospektu współgra z dużym okrągłym oknem z tyłu kościoła.

Organy w dobrym stanie technicznym po generalnym remoncie, który odbył się kilka lat temu. Od tego czasu czynione są starania, aby stan ten utrzymywał sie jak najdłużej, poprzez bieżące naprawianie usterek. Napisy na niektórych rejestrach są nieoryginalne: w miejscu Tremolo II M. oryginalnie znajdowało się Tremolo Rurflet; a w miejscu Dzwonków figurowało Tremolo Pikolo. Dzwonki uruchamiane były włącznikiem oznaczonym Dz. znajdującym się pod klawiaturą manuału głównego, jednak nie pełni on obecnie żadnej funkcji.

Z lewej strony szafy (patrząc od prezbiterium) umieszczona jest dzwignia do kalikowania nożnego. Ciekawostką jest szafa ekspresyjna ze skrzydłami otwieranymi od góry, co jest często spotykane w organach Stefana Truszczyńskiego.

Skala manuałów: C–a3; skala pedału: C–f1.

CHARAKTERYSTYKA POSZCZEGÓLNYCH GŁOSÓW

Manuał I 

Bourdon 16: C–E drewniany otwarty 5 1/3', F–a3 drewniany kryty 16';
Pryncypał 8: metalowy otwarty (Fis–f w prospekcie);
Flet jasny 8: C–H drewniany kryty, c–h1 drewniany otwarty, c2–a3 metalowy otwarty;
Róg nocny 8: C–f drewniany kryty, fis–a3 metalowy kryty;
Gemshorn 8: C–H drewniany koniczny, c–a3 metalowy koniczny;
Oktawa 4: metalowy otwarty;
Blokflet 4: C–h drewniany kryty, c–a3 metalowy otwarty;
Dublet 2: C–a1 metalowy kryty, b1–a3 metalowy otwarty;
Qinta 2 2/3: C–d2 metalowy kryty, es2–a3 metalowy otwarty;
Mixtura 4 rz: faktycznie 3-4 rz, metalowy otwarty, o układzie:

C–H: 2'+1 1/3'+1'
c–h: 2 2/3'+2'+1 1/3'
c1–a3: 5 1/3'+4'+2 2/3'+2'

Manuał II 

Kwintadena 16: faktycznie 8', metalowy kryty;
Kryty 8: C–h drewniany kryty, c1–a3 metalowy kryty;
Gamba 8: C–H metalowy kryty, c–a3 metalowy otwarty;
Salicet 8: C–H metalowy kryty, c–a3 metalowy otwarty;
Voxcoelestis 8: piszczałki od c, metalowy otwarty, włączenie głosu uruchamia również Salicet 8;
Pryncypał 4: metalowy otwarty;
Rurflet 4: C–H drewniany kryty, c–a3 metalowy rurkowy;
Pikolo 2: metalowy otwarty;
Nasard 1 2/3: faktycznie 1 1/3', metalowy otwarty;
Sequialtera 2 rz: metalowy otwarty o układzie 2 2/3'+1 3/5'.

Pedał 

Kontrabas 16: C–H drewniany otwarty w prospekcie, realizowany akustycznie przy pomocy dźwięku o duodecymę wyższego z Subbasu 16' (C – g, Cis – gis itd.), c–f drewniany otwarty na wiatrownicy, fis–f1 metalowy otwarty w prospekcie;
Subbas 16: drewniany kryty;
Oktawbas 8: C–f transmisja Kontrabasu 16', fis–f1 metalowy otwarty na wiatrownicy;
Fletbas 8: C–f ekstensja Subbasu 16', fis–f1 drewniany kryty;
Wasatbas 6 2/3 (faktycznie 5 1/3'): drewniany kryty;
Chorałbas 4: drewniany otwarty.


Budowniczy
Stefan Truszczyński
Rok zakończenia budowy
1958
Stan instrumentu
Dobry
Liczba głosów
26  (24)
Liczba klawiatur
2+P
Traktura gry
pneumatyczna
Traktura rejestrów
pneumatyczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIPedał
1. Bourdon 161. Kwintadena 161. Kontrabas 16
2. Pryncypał 82. Kryty 82. Subbas 16
3. Flet jasny 83. Gamba 83. Oktawbas 8
4. Róg nocny 84. Salicet 84. Fletbas 8
5. Gemshorn 85. Voxcoelestis 85. Wasatbas 6 2/3
6. Oktawa 46. Pryncypał 46. Chorałbas 4
7. Blokflet 47. Rurflet 4
8. Dublet 28. Pikolo 2
9. Qinta 2 2/39. Nasard 1 2/3
10. Mixtura 4 rz10. Sequialtera 2 rz
Pomoce
Połączenia: Poł.M.II-I, Sub M.II-I, Super I, Poł.ped. z M I, Poł.ped. z M II
Tremolo II M., Dzwonki (manuał II, c1–c3, metalowe płytki uderzane przez drewniane młoteczki uruchamiane pneumatycznie)
Automat pedału
Piano
Forte
Tutti
Crescendo
Żaluzja manuału II
Stół gry

Stół gry

Wiatrownica sekcji manuału I

Wiatrownica sekcji manuału I

Wnętrze szafy ekspresyjnej

Wnętrze szafy ekspresyjnej

Wiatrownica sekcji pedału

Wiatrownica sekcji pedału

Mechanizm Dzwonków

Mechanizm Dzwonków

Zbliżenie prospektu

Zbliżenie prospektu

Kontrabas 16

Kontrabas 16






Opis na medal

Powyższy artykuł został uznany przez Redakcję jako wzorcowy. Jest to szczególne wyróżnienie dla profesjonalnych opisów instrumentów: opartych o bogatą bibliografię oraz wizję lokalną, posiadających wyczerpujący i ciekawy opis, udokumentowanych zdjęciami w wysokiej rozdzielczości oraz powstałych z dbałością o szczegóły. Opis posiadający to wyróżnienie jest wzorem dla wszystkich innych i powinien być przez nie naśladowany. Potwierdza również wiedzę i umiejętności autora w zakresie analizy budowy instrumentu.




Źródło

Oględziny własne dzięki uprzejmości księdza proboszcza oraz organistki, materiały udostępnione przez Piotra Matogę

Autor
Mikołaj Tokarczyk


Ostatnia modyfikacja: 2026-08-28 17:54:39


Artonimus
Artonimus 2026-08-29 12:48:24
Dzięki za odpowiedź:-)
Faktycznie, wiatrownica pedałowa jest stosunkowa mała. Umknęło mi, że oparta jest na na multiplexach, co tłumaczy znaczne jej wydłużenie, co też jest mylące. Muszę przyznać, że sprytnie zrobione, zwłaszcza z akustyczną Kontrą w pierwszych tonach. Przypomina mi to część instrumentów np. Riegera, w których lubowano się w multiplexach i to nieraz podwójnych (np. Pryncypał 8', Oktawa 4' i Superoktawa 4'; czy Bourdon 16', Bourdon 8' i Gedeckt 4').
Nieraz się zdarza, że opisy pod zdjęciami są zamienione automatycznie, stąd było moje pytanie.
Pozdrawiam.
miki.dziki
miki.dziki 2026-08-29 08:03:03
Zdjęcie, o którym mowa, przedstawia sekcję pedału, od lewej strony patrząc mamy następujące głosy:

Kryty Wasatbas 6⅔'

Otwarty Chorałbas 4'

Piszczałki należące do głosów Kontrabas 16'-Oktawbas 8' (reszta tego rzędu stoi w prospekcie)

Subbas 16'-Fletbas 8'

Stąd właśnie wrażenie "małej" wiatrownicy (jak na sekcję pedału).

Natomiast manuał II w całości jest zamknięty w szafie ekspresyjnej ;)
Artonimus
Artonimus 2026-08-28 16:43:54
Chyba coś może być pomylone z opisem, gdyż zdjęcie "wiatrownica sekcji pedału" nie przedstawia raczej wiatrownicy z piszczałkami sekcji pedału, a raczej jedną z dwóch wiatrownic sekcji manuału II (?)...