Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP Wielki Garc (pomorskie)

Organy został zbudowane w 1884 r. przez renomowaną firmę Wilhelma Sauera z Frankfurtu nad Odrą jako opus 431. Znajdują się na emporze nad wejściem głównym. Prospekt neogotycki o czterech polach piszczałkowych zamkniętych łukiem ostrym. Gzyms wieńczący ozdobiony żabkami. Detal pozłocony. Polichromia szafy oraz stołu gry nieoryginalna. Grający siedzi bokiem do prezbiterium.

W swojej historii instrument poddawany był wielokrotnie pracom organmistrzowskim o zróżnicowanej jakości wykonania. Pierwszy remont organów przeprowadził w 1930 r. Józef Stanisławski z Kruszwicy. W roku 1957 organy remontował Edward Chylewski z Bydgoszczy. Instrument wyposażono wtedy w silnik elektryczny z dmuchawą, który naprawiany był w 1971 roku. Kolejny remont przeprowadziła w 1974 r. firma Józefa Mollina z Odrów. Latem 1995 r. organista katedralny Dariusz Wierucki z Pelplina dokonał konserwacji organów. Następne prace przeprowadził 19 maja 2018 r. 4 i 5 września 2020 r. Robert Szczygielski dokonał konserwacji instrumentu oraz wymiany starej dmuchawy na nową. Instrument naprawiany był przez niego ponownie 3 listopada oraz 16 grudnia 2023 r. Na przełomie lipca i sierpnia 2024 r. przeprowadzona została fumigacja całego kościoła, w tym organów, przeciwko drewnojadom. Mimo wielokrotnych napraw, organy w ostatnich latach pozostawiają wiele do życzenia w kwestii sprawności technicznej. Niewątpliwie duży wpływ na na to zamontowana w 2020 r. wątpliwej jakości dmuchawa. Ulokowana na wieży kościoła, doprowadza do instrumentu powietrze i niewłaściwych parametrach, co wpływa destrukcyjnie na jego kondycję.

11 listopada 2025 r. Tomasz Szałajda dokonał oględzin instrumentu i określił jego stan zachowania jako niedostateczny. Stwierdzono zużycie, uszkodzenie i zabrudzenia piszczałek, jak również obecność nieoryginalnych piszczałek prospektowych. Ponadto znacznemu zużyciu podlegają elementy konstrukcyjne, w tym ławeczki piszczałkowe, oraz miech. Dmuchawa zamontowana przez Szczygielskiego pozbawiona jest regulacji, co w połączeniu z powyższymi czynnikami powoduje, że intonacja organów odbiega dalece od zamierzonej przez budowniczego. Ponadto dostęp do wnętrza instrumentu jest ograniczony ze względu na zamalowanie drzwi szafy. Brak również dźwigni do kalikowania, którą usunięto najpopularniej w latach 90. Wobec powyższego, konieczne jest poddanie organów kompleksowym pracom organmistrzowskim, które przywrócą go do dawnej świetności. Organy w Wielkim Garcu stanowią wysoce cenny zabytek z punktu widzenia organologii — na przestrzeni ponad 100 lat nie zostały poddane żadnym większym przekształceniom, zachowując oryginalny charakter i układ brzmieniowy, rzadko spotykane w instrumentach z tej epoki.

Skala manuału: C–f³; skala pedału: C–d¹.