Mannheim ( Ewangelicki Kościół Chrystusa (Christuskirche)

Prospekt

Opis Instrumentu

Dyspozycję zaprojektował prof. Hermann Meinhard Poppen. Nieco później zdecydowano o budowie sekcji manuału IV (Fernwerku) umieszczonego po przeciwnej stronie kościoła (nad dzisiejszymi organami Marcussena), nad sklepieniem, skąd przez otwory w sklepieniu dźwięk przedostaje się do wnętrza świątyni. Było to jedno z pierwszych takich rozwiązań w Europie, powielane później przez inne firmy, także polskie (np. organy Dominika Biernackiego w kościołach: św. Elżbiety we Lwowie oraz św. Pawła w Rudzie Śląskiej-Nowym Bytomiu). Sekcja ta od początku miała trakturę elektropneumatyczną, a zasadnicza część instrumentu – pneumatyczną. Stół gry był wbudowany w cokół szafy organowej, a w jego miejscu znajduje się dzisiaj niemy prospekt. W 1939 r. firma Steinmeyer zmieniła trakturę na w pełni elektropneumatyczną i wymieniła stół gry na wolnostojący. W 1952 r. nastąpiły zmiany w dyspozycji o charakterze neobarokowym. M.in. wymieniono wtedy w całości 9 głosów na inne. W 1984 r. po raz drugi wymieniono stół gry i cofnięto większość zmian w dyspozycji dokonanych wcześniej. Pozostałe zmiany wycofywano sukcesywnie aż do ostatniej renowacji wykonanej w latach 2015–2017 przez firmy Lenter i Link. Organy otrzymały wówczas nowy, już czwarty w swoich dziejach kontuar z układem rejestrów nawiązującym do wzorców historycznych. Do dzisiaj przetrwał stół gry z 1939 r., zachowany na chórze jako eksponat. Instrument jest pomnikiem i pokazem możliwości niemieckiego budownictwa organowego początku XX w.

Wiatrownice upustowe. Skala manuałów: C–a³; skala pedału: C–f¹.

Dyspozycja instrumentu

Manuał I	Manuał II	Manuał III	Manuał IV	Pedał
1. Clarine 4’ ¹	1. Clarinette 8’	1. Stillgedeckt 16’	1. Quintatön 16’	1. Mixtur 5 fach 5 1/3’
2. Tuba mirabilis 8’ ¹	2. Cymbel 3 fach 1’	2. Hornprinzipal 8’	2. Prinzipal 8’	2. Quintbaß 10 2/3’
3. Cymbel 4 fach 2/3’	3. Larigot 2 fach 2’	3. Viola 8’	3. Hellflöte 8’	3. Blockflöte 2’ ²
4. Mixtur 5 fach 2’	4. Piccolo 2’	4. Soloflöte 8’	4. Bordun 8’	4. Baßflöte 4’
5. Kornett 3–6 fach 8’	5. Sesqu. 2 fach 2 2/3’	5. Quintatön 8’	5. Echogamba 8’	5. Choralbaß 4’ ³
6. Superoktav 2’	6. Flauto dolce 4’	6. Lieblichgedeckt 8’	6. Vox angelika 8’	6. Gedecktbaß 8’
7. Quinte 2 2/3’	7. Gemshorn 4’	7. Zartflöte 8’	7. Seraphon fugara 4’	7. Violoncello 8’
8. Traversflöte 4’	8. Rohrflöte 4’	8. Aeoline 8’	8. Harmonieflöte 4’	8. Oktavbaß 8’
9. Fugara 4’	9. Kleinprinzipal 4’	9. Vox coelestis 8’	9. Flautino 2’	9. Zartbaß 16’ ⁴
10. Oktav 4’	10. Unda maris 8’	10. Dolce 4’	10. Progr. harm. 3 fach 2 2/3’	10. Subbaß 16’
11. Quintflöte 5 1/3’	11. Dulziana 8’	11. Prinzipal 4’	11. Trompete 8’	11. Streichbaß 16’
12. Gedeckt 8’	12. Salizional 8’	12. Kleingedeckt 4’	12. Vox Humana 8’	12. Kontrabaß 16’
13. Spitzflöte 8’	13. Nachthorn 8’	13. Fernflöte 4’	Celesta 4’	13. Prinzipalbaß 16’
14. Gemshorn 8’	14. Doppelgedeckt 8’	14. Gemsquinte 2 2/3’		14. Untersatz 32’
15. Jubalflöte 8’ ¹	15. Konzertflöte 8’	15. Flageolet 2’		15. Bombarde 32’
16. Viola di Gamba 8’	16. Geigenprinzipal 8’	16. Terz 1 3/5’		16. Posaune 16’
17. Prinzipal 8’	17. Rohrflöte 16’	17. Superquinte 1 1/3’		17. Fagott 16’ ⁴
18. Bordun 16’		18. Piccolo 1’		18. Trompete 8’
19. Großprinzipal 16’		19. Plein Jeu 5 fach 2 2/3’		19. Fagott 8’ ⁴
		20. Fagott 16’		20. Clairon 4’
		21. Trompette harm. 8’		21. Violonbaß 16’ ⁵
		22. Oboe 8’		22. Bordunbaß 16’ ⁵
		23. Clairon 4’		23. Prinzipalbabaß 8’ ⁵
		Glockenspiel

Pomoce

Połączenia: IV/I, III/I, II/I, Sub III/I, Super III/I, Sub II/I, Super II/I,
Super I, Sub IV/I, Super IV/I,
Sub III/II, Super III/II, Sub II,
Super II, IV/II, III/II, Super IV, Sub IV, I/P, II/P, III/P, IV/P, Super II/P
Urządzenia dodatkowe: Aequal I ab, Zimbelstern, Tremulanty manuałów II, III, IV, Koppeln ab, Manual 16’ ab, Zungen ab, Mixturen ab, wolna kombinacja, Setzer, Crescendo, żaluzje manuałów II i III, podwójna żaluzja manuału IV (żaluzja w żaluzji)