Kościół św. Jana Chrzciciela Poniszowice (śląskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

Organy znajdują się na emporze nad wejściem głównym. Prospekt jest wbudowany w balustradę, a szafa stoi na osi ołtarza głównego. Stół gry jest wolnostojący, umiejscowiony po lewej stronie szafy. Grający jest zwrócony plecami do szafy oraz lewym bokiem w stronę ołtarza. Instrument wybudowała firma Carl Berschdorfa. Barokowy prospekt pochodzi ze starszych, rzekomo XVIII-wiecznych organów. Instrumnet wykorzystuje trakturę pneumatyczną oraz wiatrownice stożkowe. W 2013 roku organy wyremontowali Jan i Damian Wyleżołowie z Zabrza.


Budowniczy
Carl Berschdorf
Rok zakończenia budowy
1940
Liczba głosów
16
Liczba klawiatur
2+P
Traktura gry
pneumatyczna
Traktura rejestrów
pneumatyczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIPedał
1. Principal 8'1. Gedeckt 8'1. Subbass 16'
2. Rohrflöte 8'2. Salicional 8'2. Choralbas 8'
3. Gemshorn 8'3. Singend Principal 4'3. Bassflöte 4'
4. Schweizer-Pfeife 4'4. Nasat 2 2/3'
5. Octave 2'5. Blockflöte 2'
6. Mixtur 3-4 fach6. Terz 1 3/5'
7. Cymbel 2-3 fach
Pomoce
Manualk. II/I, Pedalk. I, Pedalk. II, wolna kombinacja, stała kombinacja Organo pleno, automat pedału, wałek crescendo, Tutti, Tremolo
Stół gry

Stół gry

Pedał

Pedał

Tabliczka firmowa

Tabliczka firmowa






Źródło

ks. Franciszek Koenig, Budownictwo organowe na Górnym Śląsku od połowy XIX w. do roku 1945: ewolucja rozwiązań konstrukcyjnych i estetyki brzmieniowej na przykładzie instrumentów w kościołach diecezji gliwickiej, Opole 2019, s. 339, 485-486.

Autor
Wojciech Dobrowolski


Ostatnia modyfikacja: 2026-05-04 19:48:40


Artonimus
Artonimus 2026-05-05 19:34:38
W literaturze (L. Burgemeister) wskazuje się na istnienie w kościele parafialnym w Poniszowicach barokowego instrumentu (s. 121), który w 1853 r. został przeniesiony (lub oddany do użytku?) z miejscowości Ujazd, po uprzedniej jego przebudowie (s. 175). Niemniej jednak, L. Burgemeister wskazuje jednocześnie datę 1851 r. jako czas translokacji instrumentu.Translokacji z Ujazdu dokonał Haas - "Orgelbauer in Bauerwitz" (s. 340; tu podaje się datę 1851 r.). Rozbieżność w datach może być prosto wytłumaczona - w roku 1851 podjęto decyzję i instrument rozebrano i przewieziono z Ujazdu, a ostatecznie w roku 1853 zakończono prace adaptacyjne i jego przebudowę. Potwierdzić może lub wykluczyć wskazaną rozbieżność lektura np. kościelnych akt wizytacyjnych lub archiwalnych dokumentów urzędowych z Opola czy Gliwic.
Podobnie - KZP t. VI z. 5 (s. 60), choć wskazuje się rok 1851. Powyższe potwierdzałoby XVIII-wieczne konotacje szafy organowej.
Odnotowania wymaga również, że o dziwo, J. Gołos i E. Smulikowska w tej materii jakoś milczą pomimo, że barokowy prospekt jak i szafa stanowią wartość zabytkową.
Niemal 90 lat później, jak podaje się w opisie niniejszego instrumentu, w starej szafie "nowe" organy wybudował Carl Berschdorf.