Kościół filialny Matki Bożej Anielskiej Olszynka (opolskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

XIX-wieczny instrument głubczyckiego organmistrza J.M.V. Haasa (1812-1899). Zastosowane rozwiązania techniczne wskazują na to, że organy powstały wcześniej, niż wzniesiono kościół (1899 rok), a więc prawdopodobnie je translokowano. Potwierdza to zapis ołówkiem wewnątrz szafy organowej, z którego wynika, że instrument przeniósł do Olszynki i zmontował w 1900 roku w nowej szafie organowej Julius Richtalsky, który był uczniem i/lub pracownikiem zakładu organmistrzowskiego w Baborowie. Po śmierci Haasa przejął on kierownictwo jednego z większych zakładów w tym regionie. 25, 29 i 30 sierpnia 1904 r. strojenie wykonał B. Hoffmann, zapewne jeden z byłych pracowników Haasa.   

Prospekt jednosekcyjny, neogotycki, zawierający piszczałki głosu Principal 8'. Cztery największe piszczałki tego głosu (C–Dis) są drewniane i stoją zaraz za metalowymi piszczałkami środkowego pola prospektu. Następne (E–c1) znajdują się w prospekcie. Pierwszych 10 piszczałek (pięć krytych, pięć otwartych) głosu Gemshorn 8' również jest drewnianych. Miech klinowy. Wiatrownice klapowo-zasuwowe. Stół gry wbudowany w lewy bok szafy organowej. Jest jeden pusty rząd otworów na wiatrownicy manuału I, gdzie znajdowała się dawniej Gamba 8', której piszczałki zostały usunięte na stałe z szafy organowej z powodu nieszczelności. Urządzenie do kalikowania jest sprawne, ale pedał do kalikowania uległ złamaniu. Instrument na co dzień używany w liturgii, wymaga remontu. 

Prace wykonane przy organach przez firmę Kamerton Wiesława Jelenia z Olszynki w czerwcu 2025 r.:

  • renowacja układu zasilania w powietrze,
  • montaż dmuchawy szybkoobrotowej (obecnie stoi w szafie organowej, zaś poprzednia dmuchawa na strychu kościoła, centralnie nad instrumentem),
  • wykonanie i montaż regulatora wlotu powietrza,
  • wykonanie obudowy akustycznej z podwójnym tłumieniem dla silnika dmuchawy,
  • wykonanie izolatora drgań – łącznika elastycznego,
  • przerobienie kanałów powietrznych z montażem nowych,
  • montaż nowej skrzynki elektrycznej i przewodów elektrycznych oraz włącznika i lampy LED,
  • regulacja ciśnienia w układzie (zastosowano nowy regulator),
  • czyszczenie wnętrza,
  • naprawa traktury,
  • wymiana poszczególnych sprężyn i oskórowania klap tonowych,
  • wymiana drutów łącznikowych.

Skala manuałów: C-d3; skala pedału: C-c1.


Budowniczy
Johann Matthias Vinzenz Haas
Stan instrumentu
Dostateczny
Liczba głosów
11
Liczba klawiatur
2+P
Traktura gry
mechaniczna
Traktura rejestrów
mechaniczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIPedał
1. Principal 8 Fuß1. Portunal flöte 8 Fuß1. Gambebaſs 16 Fuß**
2. Gemshorn 8 Fuß2. Salicional 8 Fuß2. Octavbaſs 8 Fuß (drewno)
3. Gambe 8 Fuß*3. Flauto traverso 4 Fuß
4. Gedactflöte 8 Fuß***
5. Octave 4 Fuß
6. Mixtur 2 Fach [2 2/3'+2']
Pomoce
Manual Coppel, Pedal Coppel, Calcant
Przypisy
*) zdemontowany z powodu uszkodzeń (nieszczelności)
**) właściwie Violon 16'
***) w górze skali piszczałki oznaczone: Flet b. 8
Stół gry

Stół gry

Sekcja manuału I, widoczne miejsce po Gambie 8'

Sekcja manuału I, widoczne miejsce po Gambie 8'

Sekcje manuału II i pedału

Sekcje manuału II i pedału

Miech, nowy kanał powietrzny oraz ślad po dźwigni do kalikowania

Miech, nowy kanał powietrzny oraz ślad po dźwigni do kalikowania

Kanał powietrzny wiatrownicy manuału II

Kanał powietrzny wiatrownicy manuału II

Poprzednia, uszkodzona dmuchawa

Poprzednia, uszkodzona dmuchawa

Podpis Richtalsky'ego wewnątrz szafy

Podpis Richtalsky'ego wewnątrz szafy

Jedna z piszczałek głosu Gedacktfloete 8'

Jedna z piszczałek głosu Gedacktfloete 8'

Ogólny widok instrumentu

Ogólny widok instrumentu






Źródło

Własne obserwacje i doświadczenia, informacje od organmistrza Wiesława Jelenia

Autor
Grzegorz Cieślik


Ostatnia modyfikacja: 2026-10-29 21:03:45


wojciechnor
wojciechnor 2026-11-01 10:38:15
Co do strojenia w 1904 r. przez B. Hoffmanna przypomniał mi się wpis z innych organów, może tego samego organmistrza - „B. Hoffmann aus Grottkau hat die Orgel 1850 reparirt”