Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego Tczew (woj. pomorskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

Do połowy XIX wieku organy w tczewskiej farze znajdowały się na niewielkim chórze, zlokalizowanym przy prezbiterium, nad zakrystią. Nowe organy, na nowej emporze organowej, znajdującej się w głównej nawie po stronie zachodniej zbudował August Terletzki z Elbląga w 1870 roku. Prawdopodobnie, przy pracach uczestniczy jego brat Max, który w tym samym roku założył konkurencyjną firmę w Królewcu. Nowe organy miały 19 głosów, rozdzielonych między dwie sekcje manuałowe oraz jedną pedałową. Szafka gry usytuowana była na osi instrumentu, dokładnie pod główną wieżą prospektową. Co ciekawe, prospekt organów był jednym z kilku standardowych kompozycji braci Terletzkich. Niemalże identyczny prospekt posiadają organy Maxa Terletzkiego (1878) w katedrze świętych Janów w Toruniu oraz w dużo mniejszej skali w kościele seminaryjnym w Pelplinie. Prawdopodobnie identyczny prospekt mogły posiadać organy Terletzkich zbudowane w farnym kościele św. Mikołaja we Fromborku.

W 1950 roku organy zostały gruntownie przebudowane i rozbudowane przez firmę Józefa Sobiechowskiego z Bydgoszczy. Zmieniono wtedy trakturę na pnaumatyczną oraz zamontowano wolnostojący stół gry. Odtąd instrument posiadał 24 głosy. Dyspozycja wyglądała następująco:

Manuał I Manuał II Pedał
Bourdon 16' Pryncy. sk. 8'    Pr. bas 16'
Pryncypał 8' Portunal 8' Subbas 16'
Gamba 8' Kryty łag. 8' Okt. bas 8'
Flet koncer. 8' Aeolina 8' Violon cello 8'
Oktawa 4' Gęsliczka 4' Coralbas 4'
Flet 4' Super okt. 2' Puzon 16'
Qwinta 2 2/3'    
Fl. leśny 2'    
Sesquialt. 2 rzęd.    
Mixtura 3-4 rzęd.    

Połączenia: Kop. M. II-I, Kop. Ped. I, Kop. Ped. II, (brak tabliczki), Super II, Super kop. II-I, Sub kop. II-I.
Kombinacje: Piano, Forte, M. Forte, Tutti, Wolna Kombinacja
Pozostałe: Tremolo, Zmacniacz rot., Pedał żaluzji (dla manuału II), Pedał crescendo

29 sierpnia 1982 roku w wyniku pożaru spłonęła doszczętnie wieża, silnie uszkadzając organy Terletzkiego/Sobiechowskiego. W czasie odbudowy tej części świątyni zdecydowano, że zostaną zbudowane nowe organy. Tego zadania podjęła się firma Józefa Mollina z Odrów koło Chojnic w 1986 roku. Nowe organy, do których wykorzystano zabytkową, neogotycką szafę organów Terletzkiego, posiadają obecnie 30 głosów. Traktura jest w pełni mechaniczna.

Od kilku lat instrumentem opiekuje się Robert Szczygielski, co źle wpływa na stan techniczny organów. Na miejscy głosu Subkontra 32' pojawił się wątpliwej jakości Trompet 4', zabity gwoźdźmi została klawiatura pedałowa. Uszkodzone żaluzje sekcji II manuału zostały zdemontowane, a pedał regulacyjny również zablokowany gwoździami. Obecnie organy są w złym stanie i wymagają gruntownych prac renowacyjnych.

Budowniczy
Józef Mollin
Rok zakończenia budowy
1986
Stan instrumentu
Zły
Liczba głosów
30
Liczba klawiatur
2+P
Traktura gry
mechaniczna
Traktura rejestrów
mechaniczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIPedał
Hauptwerk Oberwerk 
1. Burdon 16'1. Gemshorn 8'1. Subkontra 32' *
2. Pryncypał 8'2. Gedakt 8'2. Pryncypał 16'
3. Rurflet 8'3. Salicet wibr. 8'3. Subbas 16'
4. Gamba 8'4. Prestant 4'4. Oktawbas 8'
5. Oktawa 4'5. Flet poprze. 4'5. Fletbas 8'
6. Blokflet 4'6. Sesquialtera 2x6. Chorałbas 4'
7. Kwinta 2 2/3'7. Szpicflet 2'7. Mixtura 4x
8. Superoktawa 2'8. Kwinta 1 1/3'8. Puzon 16'
9. Mikstura 5-6x9. Scharf 4-5x9. Trompet 8'
10. Trompet 8'10. Dulcjan 16'
11. Obój 8'
Pomoce
Połączenia: II - I, I - P, II-P
Pozostałe: Żaluzja dla II manuału (zdemontowana), Tremolo I (niesprawne), Tremolo II (niesprawne).
Przypisy
*) obecnie Trompet 4'
Stół gry

Stół gry

Dawny stół gry J. Sobiechowskiego

Dawny stół gry J. Sobiechowskiego






Opis na medal

Powyższy artykuł został uznany przez Redakcję jako wzorcowy. Jest to szczególne wyróżnienie dla profesjonalnych opisów instrumentów: opartych o bogatą bibliografię oraz wizję lokalną, posiadających wyczerpujący i ciekawy opis, udokumentowanych zdjęciami w wysokiej rozdzielczości oraz powstałych z dbałością o szczegóły. Opis posiadający to wyróżnienie jest wzorem dla wszystkich innych i powinien być przez nie naśladowany. Potwierdza również wiedzę i umiejętności autora w zakresie analizy budowy instrumentu.






Opracował(a): Bartosz Skop
Źródło: [autor nieznany], ''Orgelbauanstalt A. Terletzki Ihn. Eduard Wittek Elbing'', Berlin [1908?], s. 13.
Strona internetowa firmy organmistrzowskiej Zdzisława Mollina.
Wizja lokalna oraz oględziny własne.


Ostatnia modyfikacja: 2017-02-07 19:15:59

Kościół św. Józefa (Tczew) - 53  (52 ) głosów
Kościół św. Stanisława Kostki (szkolny) (Tczew) - 11 głosów

Zaloguj się, aby dodać komentarz!