Kościół św. Mikołaja i św. Franciszka Ksawerego Otmuchów (woj. opolskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

Pierwsze organy w otmuchowskiej świątyni najprawdopodobniej istniały już na początku XV wieku. Świadczy o tym fakt zatrudnienia organisty Mathiasa, wymienianego przez prokuratora Jakuba Dytwiniego w rachunkach z lat 1427-1428. W tym ostatnim roku oddział husycki zrabował kolegiatę otmuchowską i zniszczył kościół, przez co ucierpiały najprawdopodobniej również organy. Niestety nie zachowały się żadne dokumenty zawierające jakiekolwiek dane na temat tamtego instrumentu, a także kolejnego, znajdujących się w kościele, który stał w miejscu dzisiejszego. W roku 1693 wybudowano obecny kościół św. Mikołaja i św. Franciszka Ksawerego. Przypuszczalnie między rokiem 1730-1740 został on wyposażony w pierwsze organy. Niestety, nie zachowały się żadne informacje na ich temat.

Drugi instrument został zbudowany na przełomie XVIII i XIX wieku. Jego autorem miał być Peter Zeitius. Danych tych nie potwierdzają ani L. Burgemeister, ani R. Walter, jednak zachowany prospekt, który jest szczególnie podobny do fasady organów w Strzegomiu autorstwa Petera Zeitiusa, może świadczyć o możliwości wybudowania otmuchowskiego instrumentu przez powyższego organmistrza. Dyspozycja tego 24-rejestrowego dzieła zdaniem ówczesnych słuchaczy nie odpowiadała jednak splendorowi otmuchowskiej świątyni.

Budowy nowych organów podjął się nyski organmistrz Carl Berschdorf. Pozostawił on pochodzący z drugiej połowy XVIII wieku prospekt organowy. Nowy instrument zabrzmiał po raz pierwszy w Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego 1935 roku. Ówczesny protokół odbioru budowy instrumentu zawierał m.in. następujące stwierdzenia: Wyborność organów jest zauważalna we wszystkich częściach. Instrument cechuje artyzm i podniosłość działania, pojedyńcze registry są wspaniale zintonowane. Pneumatyka funkcjonuje cicho i pomimo rozległego orurkowania precyzyjnie. Charakter brzmieniowy sekcji manuałów I,II i III cechują wyważone różnice. O kunszcie nowego dzieła świadczą także zachowane przedwojenne artykuły zachwycające się jego możliwościami technicznymi i brzmieniowymi.

Mało jest danych na temat jakichkolwiek prac remontowych przy tych organach. Większość prac naprawczych wykonywał organista, były to jednak zabiegi mające na celu jedynie utrzymanie możliwości gry na tym instrumencie. Niewątpliwym zwrotem w dziejach otmuchowskiego instumentu był rok 2005, w którym rozpoczęto generalny, trwający dwa lata remont, którego wykonawcą w przetargu wybrana została firma Mariana Nawrota. W ramach prac wykonano m.in. renowację wiatrownic, traktury, kontuaru, piszczałek oraz wymieniono dmuchawę na nową, cichobieżną firmy Laukhuff. Uroczyste poświęcenie wyremontowanego instrumentu miało miejsce 25 listopada 2007 roku. Ostatnie prace naprawcze wykonała w 2018 roku firma Vestra Grzegorza Tchórzewskiego z Lubrzy k. Prudnika. Prace obejmowały czyszczenie i strojenie instrumentu. Usunięto wszystkie usterki, zwłaszcza wady traktury manuału III, przez które jego wykorzystanie w grze było niemożliwe.

Organy są w nienagannym stanie, co pozwala na ich pełne wykorzystanie podczas liturgii i nabożeństw. Regularnie odbywają się koncerty organowe podnoszące splendor tego miejsca. Instrument jest pod stałą opieką organmistrza. 

Otmuchowskie organy to instrument o wiatrownicach typu podłużnego, górnozaworowych, upustowych, z leżącymi mieszkami upustowymi tonowymi. Z kolei traktura rejestrowa jest typu tłoczącego. Na system powietrzny instrumentu składa się cichobieżna dmuchawa znajdująca się na chórze muzycznym oraz dwa miechy pływakowe. Stół gry jest umieszczony centralnie na chórze muzycznym, tuż za niemym pozytywem balustradowym. Organista siedzi tyłem do ołtarza. 

Skala klawiatur: manuały C-a3, pedał C-f1.

Budowniczy
Carl Berschdorf
Rok zakończenia budowy
1935
Stan instrumentu
Bardzo dobry
Liczba głosów
38
Liczba klawiatur
3+P
Traktura gry
pneumatyczna
Traktura rejestrów
pneumatyczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIManuał IIIPedał
1. Trompete 8'1. Flaut major 8'1. Geigenprinzipal 8'1. Prinzipalbass 16'
2. Mixtur 4 fach2. Gemshorn 8'2. Gedeckt 8'2. Subbass 16'
3. Terz 1 3/5'3. Salicional 8'3. Quintade 8'3. Zartbass 16'
4. Rauschpfeife 2 2/3' u. 2'4. Prinzipal 4'4. Dolkan 8'4. Octavbass 8'
5. Gemshorn 4'5. Blockflöte 2'5. Kupferflöte 4'5. Bassflöte 8'
6. Octave 4'6. Sifflöte 1'6. Rohrgedeckt 4'6. Choralbass 4'
7. Portunal 8'7. Cymbel 2-3 fach7. Sesquialtera 2 fach7. Posaune 16'
8. Gamba 8'8. Krummhorn 8'8. Schwiegel 2'
9. Holzflöte 8'9. Spitzquinte 1 1/3'
10. Prinzipal 8'10. Scharff 3-4 fach
11. Bordun 16'11. Rankett 16'
12. Horn 8'
Pomoce
Połączenia: Unteroctavkoppel III/I; Unteroctavkoppel III/II; Unteroctavkoppel III/III; Manualkoppel II/I; Manualkoppel III/I; Manualkoppel III/II; Oberoctavkoppel III/I; Oberoctavkoppel III/II; Oberoctavkoppel III/III; Pedalkoppel I; Pedalkoppel II; Pedalkoppel III.

Urządzenia dodatkowe: Windprobe; dwie wolne kombinacje; włącznik manuału I (z wyjątkiem trzech głosów); włącznik połączeń; włącznik głosów mieszanych; włącznik głosów językowych; automat pedału; Tremolo; dzwonek dla kalikanta (nieczynny).

Rejestry zbiorowe: Piano; Mezoforte; Forte; Fortissimo; Tutti.

Dźwignie nożne: Wałek crescendo; Schweller (manuału III; sterowanie mechaniczne)
Stół gry

Stół gry

Tabliczka budowniczego

Tabliczka budowniczego

Piszczałki sekcji manuału III

Piszczałki sekcji manuału III

Piszczałki sekcji manuału II i głos Posaune 16'

Piszczałki sekcji manuału II i głos Posaune 16'








Opracował(a): Jan Magierowski
Źródło: Mateusz Pietrzyk "Organy w kościele śś. Mikołaja i Franciszka Ksawerego w Otmuchowie"
Opolska Biblioteka Teologiczna "Crux Christi - spes nostra"
Oględziny własne


Ostatnia modyfikacja: 2019-11-17 22:17:48

Kościół św. Andrzeja Apostoła (Wójcice) (Otmuchów) - 10 głosów

Zaloguj się, aby dodać komentarz!