Kościół filialny św. Józefa Robotnika Ponikwa (dolnośląskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

1. Historia instrumentu

30 października 1823 roku w Bystrzycy Kłodzkiej miał miejsce wielki pożar miasta, w którym spłonął m.in. kościół szpitalny. Ponieważ w tym samym translokowano instrument z rzeczonego kościoła do świątyni w Ponikwie, najbardziej prawdopodobnym jest, że organy zostały przeniesione jeszcze przed pożogą. Zostały one wybudowane przez wrocławskiego organmistrza Ignatiusa Mentzla w 1707 r. O bardzo interesującej oprawie snycerskiej prospektu świadczy notka prasowa opublikowana z tej okazji, a także późniejsze opracowania, które wymieniają Mentzla jako jednego z czołowych reprezentantów budownictwa śląskiego typu prospektu oraz współpracę ze znakomitymi snycerzami tamtego okresu. Remont organów miał miejsce w 1840 r., a w 1905 r. je rozebrano.

23 maja tego samego roku świdnicka firma Schlag & Söhne ukończyła budowę nowego 14-głosowego instrumentu. Inwestycja kosztowała około 5000 marek. W piątkowe popołudnie 9 czerwca 1905 r. o godzinie 17 wrocławski rewizor organowy i dyrygent chóru w kościele św. Michała, Paul Mittmann, dokonał odbioru instrumentu. W sprawozdaniu prasowym z tego wydarzenia znajdujemy określenie intonacji i działania traktury pneumatycznej jako wzorcowych, które potwierdzały klasę firmy, a także dyspozycję ówczesnego instrumentu:

Hauptwerk Oberwerk Pedal
Bordun 16’ Schalmei 8’ Violon 16’
Prinzipal 8’ Aeoline 8’ Subbass 16’
Gambe 8’ Liebl. Gedackt 8’    Cellobass 8’
Hohlflote 8’ Fugara 4’  
Oktave 4’ Traversflote 4’  
Mixtur 2–3 fach       

 

Tydzień przed obchodami uroczystości ku czci Opieki św. Józefa, które miały mieć miejsce 11 maja 1924 r., praca kalikanta przestała być niezbędna, bowiem firma Sauer z Frankfurtu nad Odrą podjęła się zainstalowania dmuchawy elektrycznej. Ówczesny organista i nauczyciel Karl Loske zorganizował koncert mający na celu pokrycie części kosztów montażu.

2. Stan obecny

Obecna dyspozycja jest wynikiem gruntownej przebudowy, której podjęła się firma Berschdorf z Nysy w 1940 r. Do 1945 r. firma sprawowała opiekę nad instrumentem. Z inicjatywy ówczesnego proboszcza w latach 70. XX w. miał miejsce kapitalny remont, który najprawdopodobniej wykonała firma Cynar z Wrocławia (informacja niepotwierdzona).

Instrument ma 16 głosów rozłożonych na dwa manuały i pedał. Traktura gry i rejestrów jest pneumatyczna, a powietrze do wiatrownic stożkowych dostarcza miech magazynowy z nożnym podawaczem. Całość zasila dmuchawa elektryczna, która tak jak miech umieszczona jest w pomieszczeniu w wieży kościoła. Szafa organowa umieszczona na dwóch kolumnach ponad poziomem chóru, prospekt typu parawanowego o układzie odśrodkowym. Stół gry jest wolnostojący, umieszczony centralnie na chórze (organista siedzi tyłem do ołtarza). Obecnie organy są w złym stanie, wymagają kapitalnego remontu. W obydwu manuałach nie działają wszystkie piszczałki oktawy wielkiej, połowa oktawy małej, a także wiele pojedynczych dźwięków dalszych oktaw. Gra, z racji gorszego stanu traktury i brzmienia głosów w manuale I, możliwa jest tylko na manuale II.

Budowniczy
Schlag & Söhne
Rok zakończenia budowy
1905
Stan instrumentu
Bardzo zły
Liczba głosów
16
Liczba klawiatur
2+P
Traktura gry
pneumatyczna
Traktura rejestrów
pneumatyczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIPedał
1. Principal 8'1. Gedeckt 8'1. Subbass 16'
2. Holzflöte 8'2. Aeoline 8'2. Principalbass 8'
3. Gamba 8'3. Singend Principal 4'3. Choralbass 4'
4. Octave 4' *4. Nachthorn 2'4. Possaune 16'
5. Rohrgedeckt 4'5. Cymbel 2-3 fach
6. Mixtur 3-4 fach*
7. Trompete 8'
Pomoce
Połączenia: Manual koppel II/I, Pedal koppel I
Rejestr zbiorowy: Tutti
Urządzenia dodatkowe: Windprobe, Tremolo, Kalkanten-Ruf
Przypisy
*) napisy nieczytelne
Stół gry

Stół gry

Wnętrze instrumentu

Wnętrze instrumentu








Opracował(a): Jakub Karmelita
Źródło: Opis opracowany na podstawie własnych oględzin oraz:
,,Der Gebirgsbote’’ (1905), nr 42, 49;
A. Prasał, Organy w kościołach dekanatu Bystrzyca Kłodzka, Lublin 2013;
J. Radziewicz-Winnicki, Architektura organów w Polsce – geneza i ewolucja formy, Gliwice 1986;
F. Volkmer, Geschichte der Stadt Habelschwerdt in der Grafschaft Glatz, Habelschwerdt 1897;
Zusammenstellung ausgefuhrter Orgelbauten von Schlag & Söhne, Schweidnitz [1908]


Ostatnia modyfikacja: 2021-02-15 08:48:16


Zaloguj się, aby dodać komentarz!