Kolegiata w Wojniczu była wyposażona w organy już w 1596 roku. W 1752 r. świątynia została zniszczona w wyniku pożaru. Odbudował ją ówczesny proboszcz, ks. Michał Duvall, późniejszy biskup tarnowski. W ramach tej odbudowy zostały zbudowane nowe organy. Prawdopodobnie jeszcze ten instrument zreperowano z legatu Karola Harlandera w latach 1890-1893.
Obecne organy wybudowała firma braci Rieger z Jägerndorf, jednak instrument nie jest wymieniony w katalogu fabryki. Być może wpływ miał na to fakt, że, jak wspomina kronika parafialna, został zakupiony z wystawy w Wiedniu przed I wojną światową. Pojawił się w Wojniczu w czasie krótkiej administracji ks. Józefa Klocha w 1911 r. Prospekt organów jest identyczny jak zbudowany przez firmę Rieger w Skrzyńsku (diecezja radomska) w 1902 roku (opus 944). Jedyną różnicą jest krzyż obecny w Skrzyńsku w zwieńczeniu prospektu, który w Wojniczu zastąpiono rzeźbą trąbiącego anioła, pochodzącego prawdopodobnie z poprzednich, XVIII-wiecznych organów. Pierwotna dyspozycja instrumentu była następująca:
| Manuał I | Manuał II | Pedał |
| Principal 8' | Rohrflöte 8' | Subbass 16' |
| Bourdon 16' | Geigen Principal 8' | Violon 16' |
| Gamba 8' | Aeoline 8' | Cello 8' |
| Gedeckt 8' | Flöte 4' | Octavbass 8' |
| Octave 4' | ||
| Dolce 4' | ||
| Mixtur 4 fach |
Połączenia: Pedalcoppel I, Pedalcoppel II, Octavcoppel I, Octavcoppel II, Manualcoppel
Urządzenie dodatkowe: crescendo
Rejestry zbiorowe: Piano, Mezzoforte, Forte, Tutti
W 1943 r. zainstalowano dmuchawę elektryczną. Po II wojnie światowej organy remontował Wacław Biernacki z Krakowa. Prawdopodobnie te prace wspominają akta wizytacyjne z 1951 r. jako wykonane obecnie kosztem 14 000 zł.
W 1974 r. Włodzimierz Truszczyński z Warszawy złożył parafii ofertę budowy nowego instrumentu o 20 głosach, trakturze elektropneumatycznej i następującej dyspozycji:
| Manuał I | Manuał II | Pedał |
| Pryncypał 8' | Kwintadena 16' | Subbas 16' |
| Holflet 8' | Bourdon 8' | Oktawbas 8' |
| Oktawa 4' | Salicet 8' | Fletbas 8' |
| Bachflet 4' | Pryncypał 4' | Chorałbas 4 x 2 |
| Kwinta szum. 2 x | Rurflet 4' | |
| Mixtura 4 x | Nasard 2 2/3' | |
| Blokflet 2' | ||
| Tercjan 2x | ||
| Siflet 1' | ||
| Acuta 4x |
Połączenia: Manuał II - P, Manuał I - P, Manuał II-I
Urządzenia dodatkowe: automat pedału, dwie wolne kombinacje, crescendo
Rejestr zbiorowy: Forte
Projekt ten nie został zrealizowany. Zamiast tego w 1976 r. rozpoczęto generalny remont organów, które już były bardzo zniszczone, że trzeba połowę z nich usunąć. Wykonawcą tych prac, ukończonych w 1978 roku, był Mieczysław Gwóźdź z Nowego Sącza, który przebudował instrument: wymienił stół gry i znacznie zmienił dyspozycję. Zainstalował też nową dmuchawę i miech. Dyspozycja po tych pracach była następująca:
| Manuał I | Manuał II | Pedał |
| Pryncypał 8' | Pryncypał skrzypcowy 8' | Subbas 16' |
| Koncertflet 8' | Kryty 8' | Violon 16' |
| Gamba 8' | Salicet 8' | Fletbas 8' |
| Oktawa 4' | Rurflet 4' | Cello 8' |
| Flet 4' | Dolce 4' | |
| Kwinta 2 2/3' | Pikolo 2' | |
| Oktawa 2' | Siflet 1' | |
| Mixtura 3x | Sesquialtera 2x |
W roku 2004 Lech Skoczylas z Krakowa zamienił Gambę 8' na Dulcjan 16' (manuał I), Dolce 4' na Regał 8', Pryncypał skrzypcowy 8' na Oktawę 4' i Siflet 1' na Kwintę 1 1/3' (manuał II), a także wymienił klawiaturę pedałową, miech wraz z dmuchawą, piszczałki Subbasu 16' i 4 najniższe piszczałki Violonu 16'. W 2024 r. Marta Kogut z Rybnika wykonała drobne naprawy i wymieniła głos fletowy 4’ w manuale II.
Instrument charakteryzuje się przyjemną barwą dźwięku, co zawdzięcza zwłaszcza oryginalnym głosom Riegera. Niestety głosy dodane charakteryzują się odmiennością brzmieniową oraz niższą jakością wykonania niż oryginalne.
Instrument typu multiplex: 18 głosów realnych oraz dwie ekstensje w pedale. Wiatrownice stożkowe. Stół gry wolnostojący, grający siedzi przodem do prezbiterium.
Skala manuałów: C–f3; skala pedału: C–d1.
| Manuał I | Manuał II | Pedał |
|---|---|---|
| 1. Pryncypał 8’ | 1. Kryty 8’ | 1. Subbas 16’ |
| 2. Koncertflet 8’ | 2. Salicet 8’ | 2. Violon 16’ |
| 3. Oktawa 4’ | 3. Oktawa 4’ | 3. Fletbas 8’ * |
| 4. Flet 4’ | 4. Rurflet 4’ | 4. Cello 8’ ** |
| 5. Kwinta 2 2/3’ | 5. Pikolo 2’ | |
| 6. Oktawa 2’ | 6. Kwinta 1 1/3’ | |
| 7. Mixtura 3x | 7. Sesquialtera 2x | |
| 8. Dulzian 16’ | 8. Regał 8’ |
Powyższy artykuł został uznany przez Redakcję jako wzorcowy. Jest to szczególne wyróżnienie dla profesjonalnych opisów instrumentów: opartych o bogatą bibliografię oraz wizję lokalną, posiadających wyczerpujący i ciekawy opis, udokumentowanych zdjęciami w wysokiej rozdzielczości oraz powstałych z dbałością o szczegóły. Opis posiadający to wyróżnienie jest wzorem dla wszystkich innych i powinien być przez nie naśladowany. Potwierdza również wiedzę i umiejętności autora w zakresie analizy budowy instrumentu.
P. Pasternak, Zabytkowe organy w diecezji tarnowskiej, Tarnów 2025, s. 283–284 (tam też szczegółowa bibliografia)
Zdjęcia: Michał Stańczyk
Ostatnia modyfikacja: 2026-05-16 16:47:58
Obecnie (11.2018) stan instrumentu jest dostateczny, potrzebuje on wyczyszczenia. Strojenia wymagają wszystkie głosy o stopażu powyżej 4 oraz głosy językowe. Ponadto regulacji wymaga także stół gry z powodu występowania stosunkowo dużego opóźnienia.