Kościół św. Marcina Zwiernik (podkarpackie)

Najstarsza pośrednia wiadomość o istnieniu organów pochodzi z 1677 r., bowiem wtedy przy kościele utrzymywano organistę. W 1814 r. na chórze były organy ośmiogłosowe. Siedem lat później miały mieć one 9 głosów i 45 klawiszy. Naprawiano je przed 1873 r. Niedługo jednak cieszono się efektami tych prac, gdyż w 1877 r. kościół doszczętnie spłonął. W 1889 r. w prasie pisano, że w braku organów przygrywają na skrzypcach muzykanci wiejscy. W 1898 r. wreszcie zamówiono organy u Tomasza Falla ze Szczyrzyca, ale ten po roku oddał zadatek z powodu nawału pracy. Dlatego 3 października 1899 r. zawarto umowę z Bronisławem Markiewiczem, który trzy lata wcześniej otworzył swój zakład w Tarnowie. Ugoda z p. Markiewiczem stanęła na tèm iż organ będzie wykończony na św. Wielkiejnocy 1900 r. a będzie zawierał 6 głosów manuału i pedał, razem głosów 7, struktura w stylu romańskim odpowiednia do struktury kościoła. Markiewicz nie był jednak widocznie znany tarnowskiej kurii diecezjalnej, która w odpowiedzi na zgłoszenie zamiaru budowy organów poleciła administratorowi parafii zbadać, kto jest p. Bronisław Markiewicz, z którym ugodę co do budowy organów zawarto. W obec notatki, że ma on z Tarnowa pochodzić, tu zaś żadnego warsztatu do budowy organ nie ma, wątpliwość co do osoby jego należy usunąć, aby się na możliwe zawody i straty nie narazić. Odpowiedź ks. Franciszka Borowieckiego zawiera wiele cennych faktów na temat działalności tego organmistrza: Na szacowne uwagi Najprzewiel. Konsystorza Bpiego […] co do osoby p. Bronisława Markiewicza organmistrza z Tarnowa, odpowiada podpisany Urząd parafialny iż tenże mieszka w Tarnowie na Wielkich Schodach l. 13, okazywał świadectwa od p. Śliwińskiego u którego się uczył i poświadczenia różnych księży gdzie rekonstruował organy, osobiście został mi polecony przez ks. Dutkę z Piotrkowic, gdzie rekonstruował organ a obecnie rekonstruuje organ w Ryglicach. Ma też zamówienia podobno do Dąbrowy i do Odporyszowa na rekonstrukcję organ. Czy ma warsztat tego podpisany nie wie, ale musi mieć, jeśli się podejmuje budowy nowego organu. Krótko po Nowym Roku 1900 ks. Borowiecki był osobiście u p. Markiewicza dnia 4go stycznia i zastał p. Markiewicza z dwoma czeladnikami zajętego pracą około organu przeznaczonego do Zwiernika i przekonał się iż bez wszelkiej obawy można wypłacić p. Markiewiczowi 100 złr. w.a. jako zaliczkę według umowy. Termin oddania organów do użytku nie został jednak dotrzymany. 22 kwietnia 1900 r. komitet parafialny podjął następującą uchwałę: Ze względu że p. Bronisław Markiewicz orgarmistrz, jako początkujący nie ma środków na ukończenie organu ugodzonego za kwotę 780 złr. do kościoła w Zwierniku i że przez brak funduszu nie mógłby ugody dotrzymać, litując się nad tymże orgarmistrzem i by temuż dopomódz do dalszego losu uchwalają jednogłośnie, by temuż p. orgarmistrzowi dać dalszą kwotę w ilości 200 fl. /dwieście złr czyli czterysta koron/ ale pod następującymi warunkami: 1. Pan Orgarmistrz Bronisław Markiewicz obowiązuje się najdalej w pięć tygodni po odebraniu 200 złr organ do użytku w całości dobrze ukończony i harmonijnie wystrojony oddać komitetowi parafialnemu. 2. Wobec świadków to jest całego zebranego komitetu przyznaje, że wszystkie części organu tj. dwie windlady, piszczałki drewniane, miechy struktura już wykończone, i cyna którą ma sprowadzić od p. Ludwig z Stuttgart Wangen jest własnością kościoła w Zwierniku i tychże nikomu oddać ani za dług jaki zająć nie pozwoli. 3. Gdyby Pan Markiewicz ugody tej po odebraniu 200 fl. nie dotrzymał, komitet wszystkie te części, które są i będą zrobione odbierze, ugodę zerwie i publicznie jako nierzetelnego człowieka ogłosić może, prócz tego sądownie sprawy swej i zrządzonej szkody dochodzić będzie, a p. Markiewicz za szkody uczynione gminie odpowie. Jednak dopiero 15 października 1900 r. instrument odebrał Stefan Surzyński, organista katedralny. Protokół odbioru utrzymany jest w bardzo entuzjastycznym tonie. Dowiadujemy się z niego także, że organy w Zwierniku były pierwszym dziełem Markiewicza.

W 1924 i w 1926 r. organy pozostawały w dobrej kondycji, ale w 1946 r. już w stanie b.lichym. W roku 1957 instrument remontowano kosztem 4000 zł. Przed 1970 r. nastrojono organy i sprawiono do nich dmuchawę. W 1973 r. stwierdzono, że organy wymagają pewnego remontu i nakazano go przeprowadzić. Spełnieniem tych zaleceń była zapewne kolejna renowacja, jaka miała miał miejsce przed 1979 r.1454. Obecnie instrument jest nieczynny; grał jeszcze w 2006 r. Dmuchawa elektryczna została odłączona podczas remontu kościoła. Czynione są starania o uruchomienie organów.

Wiatrownice klapowo-zasuwowe. Stół gry wbudowany w lewy bok szafy organowej.

Skala manuału: C–f³; skala pedału: C–f.