Kościół NMP Królowej Apostołów (pallotynów) Ołtarzew (mazowieckie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

W 1949 r. pallotyńskie seminarium duchowne w Ołtarzewie otrzymało zezwolenie od władz państwowych na wywóz dwóch instrumentów z Tarnawy i Wysokiej (woj. lubuskie). Los pierwszego instrumentu nie jest znany. W drugim przypadku chodziło o pierwsze organy zbudowane przez Gustava Heinzego z Żar w 1904 r., z 10 głosami, dwoma manuałami i pedałem oraz trakturą pneumatyczną. Nie jest pewne, czy ten instrument rzeczywiście był zamontowany w Ołtarzewie, czy tylko tam składowany. Ok. 1954 r. znalazł się natomiast w Sromowcach Wyżnych (woj. małopolskie), gdzie do dziś funkcjonuje.

Już 6 kwietnia 1950 r. podpisano z firmą Wacława Biernackiego umowę na budowę 35-głosowych organów. Faktycznie jednak zaplanowano instrument 34-głosowy, a obecnie jednego głosu brak. Pięć dni później rozpoczęto prace. Około rok później, 9 kwietnia 1951 r. rozpoczął się montaż w kościele. Instrument grał już częściowo 19 maja, a jego odbiór odbył się 21 czerwca. Trzy dni później miało miejsce poświęcenie i koncert inauguracyjny w wykonaniu prof. Dypcica.

W 1972 r. zakupiono nową, cichobieżną dmuchawę. Trzykrotnie organami zajmowała się warszawska firma Kamińskich. Za pierwszym razem, w 1961 r. była to korekta i strojenie. W latach 1975–1976 wykonano większy remont, podczas którego dokonano w dyspozycji zmian zasugerowanych przez prof. Feliksa Rączkowskiego (zamiana między manuałami II i III Trawersfletu 4’ z Fletem dolce 8’, usunięcie połączeń super- i suboktawowych). W 1987 r. firma wymieniała mieszki i stroiła instrument. Na początku XXI w. poprawek dokonywał Piotr Duda z Truskawia.

Dźwignia do kalikowania nożnego i dmuchawa elektryczna. Stół gry wolnostojący; grający siedzi przodem do prezbiterium.

Skala manuałów: C–a3; skala pedału: C–f1.


Budowniczy
Wacław Biernacki
Rok zakończenia budowy
1951
Liczba głosów
33
Liczba klawiatur
3+P
Traktura gry
pneumatyczna
Traktura rejestrów
pneumatyczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIManuał IIIPedał
1. Bourdon 16’1. Kwintaton 16’1. Flet dolce 8’1. Kontrabas 16’
2. Pryncypał 8’2. Pryncypał 8’2. Bourdon 8’2. Subbas 16’
3. Salicet 8’3. Gedekt 8’3. Gemshorn 8’3. Violonbas 16’
4. Holflet 8’4. Viola 8’4. Róg nocny 4’4. Kwintbas 10 2/3’
5. Oktawa 4’5. Trawersfl. 4’5. Pryncypał 8’5. Oktawbas 8’
6. Flet 4’6. Oktawa 4’6. Nasard 2 2/3’6. Fletbas 4’
7. Kwinta 2 2/3’7. Flautino 2’7. Pikolo 2’7. Rankiet 16’
8. Mixtura 2’8. Harmonia 4 ch.8. Tercflet 1 3/5’
9. Trompet 8’9. Obój 8’9. Klarnet 8’
Dzwony
Pomoce
Połączenia: II - I, III - I, III - II, I - P.,
II - P., III - P.
Urządzenia dodatkowe: tremolo manuału II, automat pedału, dwie wolne kombinacje, crescendo, żaluzja manuału III, wyłącznik głosów językowych
Stałe kombinacje: Piano, Forte, Tutti
Stół gry

Stół gry






Źródło

Oględziny instrumentu w 2009 r.
Archiwum firmy Kamińskich, teczka Rachunki Zygmunt senior, rachunek nr 9 z 28 listopada 1961 r.
ks. Krzysztof Kulczycki, Organy w kościołach Księży Pallotynów w Polsce – badania histo­ryczno-instrumentoznawcze, Lublin 1989 (praca magisterska KUL), s. 28–29.
Wolfgang J. Brylla, Utracone-odnalezione. Translokacje lubuskich organów, „Lubuskie Materiały Konserwatorskie” 2012, s. 162.
Informacja Piotra Dudy

Autor
Paweł Pasternak


Ostatnia modyfikacja: 2026-04-05 11:49:37