Kościół NMP Matki Zbawiciela (salwatorianów) Mikołów (śląskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

W parafii NMP Matki Zbawiciela w Mikołowie początkowo do liturgii wykorzystywano fisharmonię, najpewniej sprowadzoną z innego kościoła. Instrument zachował się i obecnie znajduje się na strychu świątyni.

W 1956 roku rozpoczęto starania o budowę organów piszczałkowych. Inicjatorem działań był kuratus ks. Wojciech Antoni Olszówka, który zwrócił się o opinię do ks. Leonarda Jana Lepicha. W parafii przeprowadzono zbiórkę funduszy, a realizację powierzono firmie Wacława Biernackiego z Krakowa. Planowano instrument 28-głosowy, jednak z powodów finansowych powstały organy tylko o 18 głosach. Poświęcenia instrumentu dokonał 9 czerwca 1957 roku bp Józef Bieniek. Tego samego dnia, po nieszporach, organy zaprezentował ks. Lucjusz Słowik.

W kolejnych latach instrument był rozbudowywany. W 1964 roku zainstalowano dzwony rurowe, a w 1967 roku uzupełniono go o nowe głosy. Organy były pozytywnie oceniane pod względem brzmienia, wykonania i lokalizacji stołu gry. Firma Biernackiego prowadziła także prace serwisowe, w tym naprawę w 1967 roku. W 1976 roku przeprowadzono przegląd techniczny.

W późniejszym okresie wykonano dwa większe remonty. W 1988 roku Mieczysław Klonowski i Marek Urbańczyk wymienili membrany, usunęli usterki i przeprowadzili strojenie. W 2008 roku podobne prace wykonali Mieczysław Klonowski oraz Łukasz Kurpas.

Stół gry pierwotnie był mobilny i znajdował się po lewej stronie chóru (patrząc w kierunku ołtarza), w obrębie jego wysuniętej części. Po 2008 roku został przeniesiony w pobliże szafy organowej. W trakcie remontu w 2023 roku kontuar ponownie ustawiono w pierwotnej lokalizacji i unieruchomiono, wbudowując go w posadzkę. Obecnie organista siedzi lewym bokiem do ołtarza.

Pierwotny stół gry zawierał manubria przewidziane dla większej dyspozycji. Obejmowała ona dodatkowo głosy: Gedakt 8', Bachflet 4', Trompet 8' (manuał I), Aeolina 8', Róg nocny 4', Flageolet 1', Obój 8' (manuał II), Chorałbas 4', Miksturbas 3 ch., Puzon 16' (pedał).

Prospekt ma formę trójwieżową o układzie parawanowym bez górnej obudowy stolarskiej. Składa się z części piszczałkowej i cokołowej. Piszczałki prospektowe rozmieszczono w dwóch rzędach. W tylnym rzędzie znajdują się cztery grupy piszczałek dopełniające kompozycję przedniego rzędu.

Estetyka brzmieniowa ma charakter uniwersalny z przewagą rozwiązań romantycznych. Dominują głosy ośmiostopowe, brak pełnej piramidy pryncypałów oraz głosów językowych. Dyspozycja ukierunkowana jest głównie na potrzeby liturgiczne.

W 2023 roku przeprowadzono gruntowny remont instrumentu pod kierunkiem Piotra Nowakowskiego oraz Piotra Antosa. Całkowicie przebudowano stół gry, usuwając manubria nieistniejących głosów.


Budowniczy
Wacław Biernacki
Rok zakończenia budowy
1957
Stan instrumentu
Bardzo dobry
Liczba głosów
18
Liczba klawiatur
2+P
Traktura gry
elektro-pneumatyczna
Traktura rejestrów
elektro-pneumatyczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIPedał
1. Pryncypał 8’1. Pryncypał fletowy 8’1. Violon 16’
2. Holflet 8’2. Burdon 8’2. Subbas 16’
3. Gemshorn 8’3. Koncertflet 8’3. Oktawbas 8’
4. Oktawa 4’4. Salicet 8’4. Flet 8’
5. Rurflet 4’5. Vox coel. 8’
6. Mikstura 3 ch.6. Trawersflet 4’
7. Piccolo 2’
8. Sesquialtera 2 ch.
Pomoce
Połączenia: II-I, I – P, II – P, Super I, Super II, Super II – I, Subo II – I
Tremolo I man., Tremolo II man.
Dwie wolne kombinacje
Stałe kombinacje: Piano, Forte, Tutti
Crescendo
Żaluzja manuału II
Automat pedału
Dzwony
Stół gry

Stół gry






Źródło

Łukasz Steczek, Działalność firmy organmistrzowskiej Biernacki w granicach archidiecezji katowickiej. Studium historyczno-instrumentoznawcze, Katowice 2023 (praca doktorska UŚ), s. 146-149.
Oględziny własne

Autor
Michał Szczygieł


Ostatnia modyfikacja: 2026-03-24 14:04:23

Bazylika św. Wojciecha (Mikołów) - 26 głosów
Kościół ewangelicko-augsburski św. Jana (Mikołów) - 16 głosów
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła (Paniowy) (Mikołów) - 10 głosów