Kościół św. Michała Archanioła Siedlimowo (kujawsko-pomorskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

Drewniany kościół w Siedlimowie został zbudowany w 1786 roku. W połowie XIX w. został rozbudowany o prezbiterium. Od początku istnienia kościoła nie było w nim ani empory muzycznej, a tym bardziej organów. Chór muzyczny został odnotowany dopiero po 1846 roku. Wtedy też pojawiły się plany wyposażenia kościoła w organy, które udało się sfinalizować w 1860 roku. Nie wiadomo kto był autorem instrumentu' nosi on cechy różnych budowniczych, m. in. Spiegla z Rychtala czy też Welzanta ze Żnina. Pozytyw był remontowany w roku 1869, a w 1886 r. podczas kolejnego remontu wykonanego przez Jankowskiego z Wrześni został wykonany nowy miech. 

Na początku XX w. organy popadały w coraz większą ruinę, a sprawa ich remontu ciągnęła się przez prawie 15 lat. Już w 1911 r. wizytatorzy wskazywali na ich zły stan. Organy były naprawiany doraźnie "aby bez zbytniego drażnienia uszu wiernych mogły być przy nabożeństwie używane". W tymże roku snuto także plany na temat opłacalności remontu, zastanawiano się bardziej nad zbudowaniem zupełnie nowego instrumentu. W 1913 r. powstał pomysł aby odkupić organy z pobliskiego Wójcina, gdzie przy okazji budowy nowej świątyni planowo wybudować nowe organy, lecz w 1915 r. pomysłu zaniechano, a organy w Siedlimowie zostały naprawione doraźnie. W 1918 r. narodził się kolejny problem związany z rekwizycją piszczałek prospektowych, co znów opóźniło remont. Organy nadal były naprawiane prowizorycznie. W 1922 r. kuria znów upomniała się w sprawie remontu, lecz parafii nadal nie było stać na taki wydatek. Szansa pojawiła się w 1924 roku. Kosztorys na remont został wykonany przez Stanisławskiego z Kruszwicy, jednak został on odrzucony przez władze wojewódzkie z poleceniem wykonania na przyszły rok. Remont planowany na 1925 r. doszedł do skutku. W spisie inwentarza z 1929 r. znajduje się informacja, jakoby organy miały być przez Stanisławskiego nie wyremontowane, a przerobione. Obecnie materiał archiwalny nie pozwala stwierdzić, jak bardzo Stanisławski ingerował w instrument. Niemniej jednak już w 1936 r. organy potrzebowały kolejnej naprawy, która została wykonana rok później.

Po II wojnie światowej organy były nieczynne. Ten stan rzeczy utrzymuje się do dziś. W latach 60. do akompaniamentu używano fisharmonii. Ponadto kilka lat temu podczas remontu chóru organy zostały zdemontowane, a pozostałe po nich części ulokowano w pomieszczeniu wieżowym. Po remoncie empory złożono jedynie prospekt z drewnianymi atrapami piszczałek włożonymi do góry nogami (!). Stan organów można zatem określić jako całkowitą destrukcję bez realnych szans na odtworzenie.  

Prospekt jednosekcyjny, na cokole, bez zdecydowanych cech stylowych, niski. Po bokach bliźniacze segmenty: pola piszczałkowe zamknięte łukami, proste gzymsy, stolarska obudowa. Części nieparzyste niższe, wąskie, pola zamknięte łukami. Na gzymsach wycinana dekoracja. Środek szeroki, ograniczony do pseudopinakli, na których szeroki łuk, będący zwieńczeniem prospektu. Wszystkie piszczałki prospektowe są atrapami wykonanymi z drewna. Klawiatura była pierwotnie wbudowana w lewy bok szafy organowej. Obok niej znajdują się dwa dodatkowe otwory po cięgłach rejestrowych.

Dyspozycja została odtworzona przez Wiktora Łyjaka w 1999 r. na podstawie zachowanego materiału piszczałkowego. Wszystkie istniejące głosy, z wyjątkiem Gemshornu 4', wykonane były z drewna.

Rok zakończenia budowy
1860
Liczba głosów
7
Liczba klawiatur
I
Traktura gry
mechaniczna
Traktura rejestrów
mechaniczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał
1. [Bordun 8']
2. [Gedackt 8']
3. Portunalflöte 8 Fuss
4. Principal 4 fuss
5. [Flet 4']
6. [Gemshorn 4']
7. [Oktawa 2']
Miejsce po stole gry

Miejsce po stole gry

Zachowane manubrium

Zachowane manubrium

Pozostałości piszczałek

Pozostałości piszczałek

Miejsce po urządzeniu do kalikowania

Miejsce po urządzeniu do kalikowania








Opracował(a): Adam Bigosiński
Źródło: Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, Archiwum Kurii Metropolitalnej II, Akta Parafii Siedlimowo;
karta ewidencyjna zabytku;
oględziny własne (2013)
Zdjęcia: Tomasz Padoł


Ostatnia modyfikacja: 2019-12-11 11:19:57


adam.bigosinski
adam.bigosinski 2019-12-13 19:01:05
nic dziwnego, wielu nie udostępnia, tylko publikuje :D prawo naukowe :D

wojciechnor
wojciechnor 2019-12-12 14:47:06
Profesor Łyjak zaglądał do wiatrownic w wielu instrumentach, tylko niestety nie chce udostępniać żadnych danych.

adam.bigosinski
adam.bigosinski 2019-12-11 11:54:10
Co jak co ale ostatnią rzeczą jaką by robił prof. Łyjak to rozbieranie wiatrownicy xD

wojciechnor
wojciechnor 2019-12-10 15:32:28
Czy zachowała się wiatrownica?Jeżeli te organy wybudował Jan Spiegel, to prof. Łyjak z pewnością znalazłby w komorze klapowej jego wklejkę.

Zaloguj się, aby dodać komentarz!