Kościół św. Michała Archanioła Zebrzydowice (małopolskie)

Widok oświetlonego prospektu nocą

Widok oświetlonego prospektu nocą

Opis Instrumentu

Historia

Pierwotnie w kościele parafialnym św. Michała Archanioła w Zebrzydowicach znajdowały się starsze, prawdopodobnie 11-głosowe barokowe organy. Świadczą o tym chociażby pozostałości w postaci otworów po dawnych cięgłach rejestrowych nad manuałem widocznych wewnątrz zachowanej do dziś szafy organowej. Nie znamy jednak roku zakończenia ich budowy. Były one naprawiane w 1903 r. oraz w 1916 r. przez Aleksandra Żebrowskiego wraz ze swoim uczniem Teodorem Treścińskim. Los tych organów pozostaje nieznany. Ten sam Treściński, ówczesny organmistrz i organista w Kalwarii Zebrzydowskiej, przebudował instrument w 1933 roku, o czym informuje umieszczony na drewnie napis wewnątrz szafy organowej obok traktury manuału. Organy miały wtedy 9 głosów.

Szczegóły techniczne

Organy mają obecnie 10 głosów. Głos Superoktawa 2' został dodany do sekcji manuału w późniejszym czasie, ale brak informacji, w którym roku. Instrument działa w oparciu o mechniczną trakturę gry i rejestrów oraz wiatrownice stożkowe. Ma jeden miech pływakowy oraz dmuchawę elektryczną umieszczoną w specjalnej wygłuszonej wnęce ściennej po prawej stronie szafy organowej. Jednak jest to dmuchawa starego typu z silnikiem przemysłowym, która generuje znaczny hałas. Ponadto powietrze pompowane do miecha jest ogrzewane, przez co organy bardzo szybko się rozstrajają. W niedługim czasie planowana jest jej wymiana na nową, cichobieżną. mają rówież pneumatyczne tremolo uruchamiane włącznikiem przy stole gry. Instrument ma jeden manuał (C-f3) oraz klawiaturę pedałową (C-c1, na wiatrownicy stoi jednak tylko po 13 piszczałek z każdego głosu, ponieważ druga oktawa jest powtórzeniem pierwszej). Stół gry wbudowany jest w lewy bok szafy organowej tak, że grający ma prezbiterium po prawej stronie. W 2019 roku stół gry został zabudowany drewnianą obudową z szybą wychodzącą w kierunku ołtarza i drzwiami po przeciwległej stronie w celu zapewnienia ogrzewania dla organisty. Cięgła rejestrowe umieszczone są tuż nad manuałem, a połączenie manuału z pedałem oraz kombinacja tutti są uruchamiane dźwigniami nożnymi nad klawiaturą pedałową. W prospekcie znajduje się część piszczałek głosu Pryncypał 8'. Zostały one pomalowane na kolor srebrny podczas remontu kościoła kilkanaście lat temu. Pomalowana została również szafa organowa.

Stan zachowania

Przed listopadem 2019 roku stan organów nie pozwalał na dalszą ich eksploatację. Wszystkie głosy były w dużym stopniu rozstrojone. Traktura była całkowicie wypracowana i rozregulowana. Niemożliwa była z tego powodu precyzyjna gra na instrumencie. Klawiatura posiadała duży luz boczny oraz wytarte okładziny klawiszowe, wiele abstraktów było uszkodzonych lub prowizorycznie naprawianych. W organach wykryto wiele śladów aktywności drewnojadów na piszczałkach i konstrukcji. W listopadzie 2019 roku w organach zostały przeprowadzone prace zabezpieczjące. Wykonał je Łukasz Kmiecik. Traktura została wyregulowana, abstrakty naprawione, a klawiatura wyrównana. Wszystkie głosy zostały nastrojone, a szafa organowa wewnątrz dokładnie wyczyszczona. Okazała się też konieczna wymiana jednej piszczałki z głosu Subbas 16' na nową, ponieważ była zupełnie zniszczona przez drewnojady. Obecnie instrument jest w dobrym stanie, lecz konieczny za kilka lat będzie generalny remont. Ewentualne prace z nim związane musiałyby zawierać między innymi rekonstrukcję wszystkich wiatrownic i piszczałek pedałowych, wymianę okładzin klawiszowych w manuale, czy też konserwację piszczałek i elementów drewnianych środkami owadobójczymi.

Budowniczy
Teodor Treściński
Rok zakończenia budowy
1933
Stan instrumentu
Dobry
Liczba głosów
10
Liczba klawiatur
I+P
Traktura gry
mechaniczna
Traktura rejestrów
mechaniczna
Dyspozycja instrumentu
ManuałPedał
1. Mikstura 2 2/3' 2-3 x.1. Subbas 16'
2. Bourdon 8'2. Oktawbas 8' **
3. Flet rurkowy 4'
4. Super oktwawa 2' *
5. Salicet 8'
6. Gamba 8'
7. Oktawa 4'
8. Pryncypał 8'
Pomoce
Koppel Man-Ped
Tutti
Tremolo
Przypisy
*) głos nowy, dodany w późniejszym czasie
**) na oryginalnej tabliczce rejestrowej był napis "Contrabas 16", lecz takiego głosu realnie w instrumencie nie było
Stół gry

Stół gry

Klawiatura pedałowa i dźwignie nożne

Klawiatura pedałowa i dźwignie nożne

Manubria

Manubria

Prospekt

Prospekt

Prospekt

Prospekt








Opracował(a): Dominik Bucki
Źródło: Zdjęcie prospektu: Paweł Pajor


Ostatnia modyfikacja: 2020-06-03 13:30:08


Zaloguj się, aby dodać komentarz!