Kościół św. Andrzeja Boboli Rawicz (woj. wielkopolskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

W 1639 roku wybudowano w nowo założonym Rawiczu pierwszy drewniany kościół ewangelicki. Pierwotna wzmianka o organach w tej świątyni pochodzi z lat 80. XVII wieku. Czytamy w niej między innymi, że organy zbudował rzemieślnik [...] były one wielkie i silne, miały obok pozytywu podwójny manuał i pedał na 30 ciągów. Nie wiadomo, jak wyglądał ten instrument. Spłonął on podczas tragicznego pożaru miasta w lipcu 1707 roku. Rawiccy ewangelicy odbudowali swoją świątynię w latach 1724–1726, przy czym przez szereg następnych lat wyposażali jej wnętrze. Także tym razem, w roku 1731, zamontowano organy. Instrument wykonany w Festenberg (dziś Twardogóra) podarował burmistrz rawicki. Ofiary na ten cel złożyli również inni członkowie gminy ewangelickiej.

W latach 1739-40 zostały zbudowane nowe organy. Miały dwa manuały i były ozdobione rzeźbami. Ówczesny prospekt organowy prawdopodobnie był zdobiony postaciami aniołów grających na instrumentach i motywami roślinnymi. Kolejny pożar, który wybuchł w kwietniu 1801 roku, zniszczył całkowicie świątynię ewangelicką. Mieszkańcy Rawicza tego wyznania w ciągu kolejnych dziesięcioleci odbudowali kościół i wyposażyli jego wnętrze. Także wówczas zainstalowano wewnątrz świątyni organy. Z czasem niemiecki kronikarz rawickiej gminy ewangelickiej i świątyni odnotował: Naprzeciw ołtarza były ustawione organy. To imponujące dzieło miało 40 głosów. Były zbudowane przez braci Walter z Góry w 1883 r. Wygląd tych organów znany jest z widokówki z końca XIX wieku. Prospekt organowy był dostosowany stylem do całej budowli (tak samo jest obecnie), był jednak nieco mniejszy niż teraz i bardziej wysunięty w kierunku ołtarza, przed kolumny.

W 1915 r. rawicki kościół ewangelicki spalił się po raz trzeci. Jednym z pierwszych elementów wyposażenia, które uległy wówczas zniszczeniu, były wspaniałe, ale jak zawsze łatwopalne, zbudowane z wysuszonego drewna, organy. Rawiccy ewangelicy podczas trwania wojny światowej w ciągu dwóch lat ponownie odbudowali, a właściwie wybudowali swoją świątynię prawie od podstaw. We wnętrzu po raz kolejny zamontowane zostały organy, które możemy usłyszeć dzisiaj. Instrument wykonany został w 1917 r. w znanej w całej Europie i odznaczonej wieloma medalami, śląskiej firmie Schlag und Söhne ze Świdnicy. Organy mają 50 głosów i ponad 3000 większych i mniejszych piszczałek.

Po zniszczeniach i powojennej dewastacji (bezpośrednio po II wojnie światowej kościół nie był zabezpieczony i zginęło wtedy około 600 piszczałek) była też wstępna decyzja o zabraniu instrumentu z Rawicza. Mimo dewastacji, był on przez cały czas czynny i ostatecznie nie został wywieziony. Organy zostały odrestaurowane w latach 1980-1981. Wtedy to odłączono stary pneumatyczny kontuar, a na jego miejsce zainstalowano elektryczny stół gry. Prace te wykonała firma Józefa Cynara z Wrocławia.

Prospekt organowy odnowiany był w latach: 1966, 1981 oraz podczas ostatnich prac konserwatorskich we wnętrzu świątyni w 1997 roku. Większość tych prac zawdzięczać możemy księżom proboszczom: Januszowi Szajkowskiemu, który renowację organów zainicjował, i Kazimierzowi Wylegale, staraniem którego remont został przeprowadzony.

Od 2016 roku instrument jest w trakcie remontu przeprowadzanego przez firmę Władysława Cepki. Zakres prac obejmował między innymi wykonanie nowego stołu gry oraz uruchomienie nieczynnych głosów. 

Skala manuałów: C-g3; skala pedału: C-f1.

Budowniczy
Schlag und Söhne
Rok zakończenia budowy
1917
Liczba głosów
50
Liczba klawiatur
3+P
Traktura gry
elektro-pneumatyczna
Traktura rejestrów
elektro-pneumatyczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIManuał IIIPedał
1. Pryncypał 16'1. Róg nocny 16'1. Fl. drewn. 8'1. Pryncypał 16'
2. Kwintadena 16'2. Pryncypał 8'2. Kwintadena 8'2. Kontrabas 16'
3. Pryncypał 8'3. Fl. Kryty 8'3. Pryncypał 4'3. Subbas 16'
4. Holflet 8'4. Salicjonał 8'4. Fl. rurkowy 4'4. Salicjonał 16'
5. Gamba 8'5. Unda Maris 8'5. Oktawa 2'5. Kwinta 10 2/3'
6. Gemshorn 8'6. Pryncypał 4'6. Kwinta 1 1/3'6. Oktawa 8'
7. Oktawa 4'7. Travers 4'7. Flageolet 1'7. Cello 8'
8. Flet 4'8. Nasrad 2 2.3'8. Acuta 4x8. Flet 8'
9. Kwinta 2 2/3'9. Pikolo 2'9. Krumhorn 8'9. Chorałbas 4'
10. Superokt. 2'10. Tercja 1 3/5'10. Gemshorn 4'
11. Kornet 1-5x11. Mixtura 5x11. Flet leśny 2'
12. Mixtura 4x12. Cymbał 3x12. Mixtura 4x
13. Trompet 8'13. Obój 8'13. Puzon 16'
14. Vox Humana 8'14. Tuba 8'
Pomoce
Połączenia: II-I, III-I, Super II-I, Super I, III-II, Super II, Super II-P, Super III-P, I-P, II-P, III-P, Suboctav-Koppel II an I,Sup.-Okt. Kop. III an II, Sup.-Okt. Kop. II an I, Sup.-Okt.,Kop.III an I
Kombinacje stałe: Piano, Mezzoforte, Tutti ohne Koppeln, Tutti mit Koppeln
Crescendo
Tremulanty manuałów II i III
Żaluzja manuału II
Stół gry

Stół gry

Sekcje manuału I i pedału

Sekcje manuału I i pedału

Sekcja manuału III

Sekcja manuału III

Widok wiatrownicy od spodu

Widok wiatrownicy od spodu

Stół gry firmy Schlag und Söhne

Stół gry firmy Schlag und Söhne

Stół gry Józefa Cynara

Stół gry Józefa Cynara








Opracował(a): Daniel Ciesielski
Źródło: Instrument znany z autopsji (listopad 2016, 2019)


Ostatnia modyfikacja: 2019-11-30 00:27:54


Zaloguj się, aby dodać komentarz!