Sanktuarium św. Wojciecha Święty Gaj (woj. warmińsko-mazurskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

Święty Gaj uznawany jest jako miejsce męczeńskiej śmierci św. Wojciecha w 997 roku. Pierwsza wzmianka o budowie kościoła pochodzi z roku 1324. Już od samego początku Święty Gaj był uznawany za miejsce pielgrzymkowe, szczególnie przez mieszkańców okolicznych wsi. Z biegiem czasu nawiedzany kościół został rozbudowany. W okresie reformacji przeszedł w ręce ewangelików. Nie wiadomo nic o istnieniu organów aż do roku 1861, kiedy ta niewielka świątynia uległa pożarowi. Przy odbudowie wykorzystane zostały dawne mury, do których dobudowano absydę od strony wschodniej. Odbudowana została również niewielka wieża. Nowe organy w 1866 roku zbudował zakład organmistrzowski Wilhelma Sauera z Frankfurtu na Odrą. Instrument miał 7 głosów w jednej sekcji manuałowej i jednej pedałowej. Całość obsługiwała traktura mechaniczna. Miech umieszczony został w osobnym miejscu obok organów. Źródła z epoki podają liczbę 8 a nawet 18 rejestrów (w tym ostatnim najprawdopodobniej błąd w druku), jednak stół gry nie nosi śladów żadnych przeróbek. Uroczystego poświęcenia kościoła, będącego filią parafii ewangelickiej w pobliskim Kwietniewie, dokonano 29 października 1866 roku. Podczas poświęcenia akompaniowano do pieśni ''Ein feste Burg ist unser Gott'', ''Herr Jesu Christ, Dich zu uns wend'' oraz do innych bliżej nieznanych utworów chóralnych i solowych.

Kościół w Świętym Gaju przetrwał działania wojenne, jednak został dość mocno zdewastowany. Najprawdopodobniej wojska radzieckie stacjonujące na tym terenie do około 1948 roku przeznaczyły świątynię na magazyn. Nieustalona pozostaje data, kiedy została ona przejęta przez Kościół Katolicki i kiedy zaczęto odprawiać w niej nabożeństwa. Między 1947 a 1948 r. kościół został podporządkowany parafii w Rychlikach, jednak była to świątynia najbardziej oddalona od kościoła parafialnego oraz najrzadziej odwiedzana. Wynika z tego, że między 1945 a 1948 r. organy Sauera zostały totalnie zdewastowane i rozkradzione. Zniknęły nawet niewielkie metalowe elementy mechanicznej traktury instrumentu. Z protokołu wizytacyjnego z 1951 roku wynika, że organy były już zniszczone, a fisharmonii nie było.

Obecnie organy praktycznie nie istnieją. Zachowała się szafa organowa, zdewastowany stół gry z włącznikami rejestrowymi (poza jednym) bez klawiatury pedałowej, wiatrownica, stelaż i resztki miecha oraz szczątkowo traktura. Z materiału brzmieniowego nie zachowało się praktycznie nic. Od 1986 roku kościół pełni funkcję sanktuarium św. Wojciecha i jest świątynią filialną parafii Kwietniewo. Odbudowa organów z powodów finansowych nie jest obecnie planowana.

Budowniczy
Wilhelm Sauer
Rok zakończenia budowy
1866
Stan instrumentu
Bardzo zły
Liczba głosów
7
Liczba klawiatur
I+P
Traktura gry
mechaniczna
Traktura rejestrów
mechaniczna
Dyspozycja instrumentu
ManuałPedał
1. Principal 8'1. Subbass 16'
2. Salicional 8'2. Violon 8'
3. Gedact 8'
4. Octave 4'
5. Quinte 2 2/3' Octave 2'
Pomoce
Vocator (dzwonek kalikancki), Pedalcoppel (?)
Stół gry

Stół gry

Zbliżenie rejstrów

Zbliżenie rejstrów

Zbliżenie rejestrów

Zbliżenie rejestrów

Resztki traktury

Resztki traktury

Wnętrze instrumentu

Wnętrze instrumentu

Widok ogólny chóru muzycznego i organów

Widok ogólny chóru muzycznego i organów








Opracował(a): Bartosz Skop
Źródło: Werner Renkewitz, Jan Janca, Hermann Fischer, ''Geschichte der Orgelbaukunst in Ost- und Westpreußen von 1333 bis 1944 Bd, II,2'', Köln 2015, s. 677, 689.
Mieczysław Józefczyk, ''Elbląg i okolice 1937-1956. Chrześcijaństwo w tyglu dwu totalitaryzmów'', Elbląg 1998, s. 293, 294, 301, 302.
Peter Fräßdorf, Michael Schulz, "Verzeichnis von Orgelwerken der Firma W. Sauer Orgelbau Frankfurt (Oder) GmbH", Müllrose 2007, s. 2.


Ostatnia modyfikacja: 2017-02-07 19:16:00


Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Dodaj własny!

Zaloguj się, aby dodać komentarz!