Małopolskie Centrum Kultury "Sokół" Nowy Sącz (woj. małopolskie)

Prospekt

Prospekt

Opis Instrumentu

Idea obecności organów w Małopolskim Centrum Kultury "Sokół" w Nowym Sączu splata się z pełną rozmachu rozbudową siedziby tej instytucji, zrealizowaną w ostatnich latach ubiegłego stulecia z inicjatywy jej twórcy i dyrektora, Antoniego Malczaka. Od tamtej chwili reprezentacyjna sala obiektu pełni wiele funkcji: regularnie odbywają się w niej seanse filmowe i spektakle teatralne oraz organizowane są różnego rodzaju wydarzenia gromadzące dużą liczbę uczestników, nierzadko o charakterze międzynarodowym. Jednocześnie wnętrze to uzupełnia brak w mieście sali filharmonicznej. Każde z wymienionych zadań wymaga nie tylko specyficznego ukształtowania przestrzeni, ale również odpowiedniego wyposażenia. Nieodzownym atrybutem współczesnej sali koncertowej jest obecność dużych organów, umożliwiających zarówno wykonywanie szerokiego repertuaru solowego, jak też współdziałanie z orkiestrą symfoniczną. Takiego instrumentu nie mogło zatem zabraknąć i w sądeckim Sokole. Organy, to jednak nie tylko największy, najbardziej złożony i imponujący możliwościami brzmieniowymi, ale w konsekwencji również najdroższy instrument muzyczny. Ten właśnie fakt spowodował konieczność poszukiwania rozwiązania na miarę możliwości finansowych inwestora. W wyniku konfrontacji wstępnych szacunków z rzeczywistością trzeba było niestety wykluczyć zaprojektowanie i zbudowanie zupełnie nowych organów, w pełni dostosowanych do sytuacji przestrzennej oraz ekstremalnie trudnych uwarunkowań akustycznych sali im. Lucjana Lipińskiego. W konsekwencji w 2005 roku zapadła uwarunkowana ekonomicznie decyzja o zakupie i przystosowaniu do nowych warunków organów skonstruowanych niemal 50 lat wcześniej w kościele św. Łukasza w niemieckim Lampertheim przez znaną firmę Walcker z Ludwigsburga. Wiele elementów tego 41-głosowego instrumentu, w tym wszystkie (klapowo-zasuwowe) wiatrownice, stół gry oraz większość piszczałek, zostało wykorzystanych w procesie montażu organów w Małopolskim Centrum Kultury SOKÓŁ. Założenia brzmieniowe oraz dostosowaną do nowej funkcji dyspozycję instrumentu opracował prof. Ireneusz Wyrwa, architektoniczny kształt prospektu organowego jest dziełem dr. Marka Kozienia, projektanta całości wystroju sali, a wykonawcą prac była krakowska firma IN PLENUM PL, działająca w kooperacji z organmistrzem Mieczysławem Klonowskim z Katowic. Inauguracja organów miała miejsce w listopadzie 2007 roku.

Dostosowanie parametrów brzmieniowych instrumentu do przestrzeni zupełnie pozbawionej rezonansu spowodowało konieczność wprowadzenia szeregu zmian w jego konstrukcji oraz zespole brzmieniowym. W 2016 roku podjęto decyzję o modernizacji instrumentu w MCK SOKÓŁ. Prace, profesjonalnie i sprawnie przeprowadzone przez doświadczoną węgierską firmę Pécsi Orgonaépítő Manufaktúra Kft., miały bardzo szeroki zakres. Wymiana traktury gry na elektryczną i przemieszczenie stołu gry w obszar widowni zaowocowały bezpośrednim kontaktem grającego ze słuchaczami i brzmieniem instrumentu. Nietuzinkowe rozwiązanie, jakim jest umieszczenie stołu gry na okrągłej obrotowej platformie, to nie tylko oszczędność miejsca, ale również swoboda grającego w wyborze optymalnej pozycji. Rezygnacja z traktury mechanicznej pozwoliła jednocześnie na usunięcie z podestu organowego wielu elementów konstrukcyjnych, stanowiących dotąd przeszkody akustyczne, oraz umożliwiła reorganizację wnętrza organów i istotne przesunięcie ich zespołu brzmieniowego w kierunku publiczności. Usprawniono system powietrzny i dokonano wymiany miechów stabilizujących ciśnienie powietrza w najbardziej obciążonych wiatrownicach, przejętych z instrumentu Walckera, zwiększając tym samym ich wydajność. Dokończona została wymiana rejestrów, których brzmienie w nowych warunkach akustycznych było niesatysfakcjonujące, w tym większości głosów językowych. Instalacja nowego elektronicznego systemu sterującego trakturą gry i rejestrów otworzyła przed grającym niedostępne wcześniej możliwości, np. niezależnego przyporządkowywania widocznej w prospekcie, charakterystycznie brzmiącej horyzontalnej trąbki (Trompette en chamade) do dowolnej sekcji brzmieniowej, dołączania rejestrów pedałowych do manuału głównego oraz zapamiętywania własnej gry i jej automatycznego odtwarzania, dzięki czemu organista może posłuchać wykonanego przez siebie utworu w dowolnym czasie i z dowolnego miejsca w sali. Ukoronowaniem prac była ponowna intonacja całego instrumentu, spajająca 3253 piszczałki tworzące 51 rejestrów w harmonijnie brzmiącą całość. Najważniejszym skutkiem wprowadzonych modyfikacji jest jednak istotne poszerzenie palety kolorystycznej organów i znacząca poprawa ich wybrzmiewania w trudnej przestrzeni akustycznej sali im. Lucjana Lipińskiego.

Przebudowane organy w Małopolskim Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu to obecnie, mimo zachowania wielu elementów o kilkudziesięcioletniej historii, instrument bardzo nowoczesny, oferujący wykonawcy imponujące spektrum barwowe i szeroki zakres dynamiki oraz szereg bardzo użytecznych urządzeń pomocniczych, wykonanych w technologii na miarę naszych czasów.

Skala manuałów: C-g3; skala pedału: C-f1.

Budowniczy
Walcker
Rok zakończenia budowy
1957
Stan instrumentu
Bardzo dobry
Liczba głosów
54  (51 )
Liczba klawiatur
3+P
Traktura gry
elektryczna
Traktura rejestrów
elektryczna
Dyspozycja instrumentu
Manuał IManuał IIManuał IIIPedał
główny pozytyw w szafie ekspresyjnej 
1. Principal 16'1. Gedackt 8'1. Bourdon 16'1. Untersatz 32'
2. Principal 8'2. Praestant 4'2. Diapason 8'2. Principalbaß 16'
3. Rohrflöte 8'3. Rohrflöte 4'3. Cor de nuit 8'3. Subbaß 16'
4. Flûte harmonique 8'4. Quinte 2 2/3'4. Gambe 8'4. Violonbaß 16'
5. Gemshorn 8'5. Blockflöte 2'5. Voix céleste 8'5. Octavbaß 8'
6. Octave 4'6. Terz 1 3/5'6. Viole 4'6. Gedacktbaß 8'
7. Nachthorn 4'7. Larigot 1 1/3'7. Flûte octaviante 4'7. Cello 8'
8. Quinte 2 2/3'8. Scharff 3f 1'8. Nasard 2 2/3'8. Octave 4'
9. Octave 2'9. Krummhorn 8'9. Octavin 2'9. Bombarde 16'
10. Cornett 5f (od g)10. Trompette en chamade 8'10. Tierce 1 3/5'10. Posaune 16'
11. Mixtur 5f 1 1/3'11. Mixtur 4-6f 2 2/3'11. Trompete 8'
12. Trompete 16'12. Basson 16'12. Trompette en chamade 8'
13. Trompete 8'13. Trompette harmonique 8'
14. Klarine 4'14. Hautbois 8'
15. Trompette en chamade 8'15. Voix humaine 8'
16. Clairon harmonique 4'
17. Trompette en chamade 8'
Pomoce
Połączenia: P/I, II/I, III/I, Sub III/I, Super III/I, III/II, Sub III/II, Super III/II, Sub III, Super III, I/P, II/P, III/P, Super III P
Tremulant II
Tremblant III
Wałek crescendo
Elektroniczny system pamięci (Setzer) o pojemności 10 000 kombinacji z rozszerzeniem o port USB
Transpozycja do 7 półtonów w górę lub w dół
System zapamiętywania i odtwarzania (MIDI)
Stół gry

Stół gry

Sekcja pedału

Sekcja pedału

Sekcja manuału I

Sekcja manuału I

Zbliżenie sekcji manuału I

Zbliżenie sekcji manuału I

Sekcja manuału III

Sekcja manuału III








Opracował(a): Kacper Kulig
Źródło: Folder informacyjny z okazji inauguracji organów i Sądeckiej Akademii Organowej
Zdjęcia: Piotr Droździk, Aleksandra Anzel


Ostatnia modyfikacja: 2018-09-07 10:16:52

Kościół Matki Bożej Bolesnej (Zawada) (Nowy Sącz) - 23 głosów
Bazylika św. Małgorzaty (Nowy Sącz) - 34 głosów
Bazylika św. Małgorzaty – organy w prezbiterium (Nowy Sącz) - 16 głosów

Zaloguj się, aby dodać komentarz!